Ndërsa tensionet mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit rriten, analistët ndërkombëtarë po diskutojnë disa skenarë të mundshëm në rast se situata përshkallëzohet në një konflikt të hapur. Një përballje e tillë do të kishte pasoja jo vetëm për dy vendet, por për gjithë Lindjen e Mesme dhe ekonominë globale.
Më poshtë janë shtatë skenarë të përfolur nga ekspertët e sigurisë dhe marrëdhënieve ndërkombëtare:
1) Sulme të kufizuara dhe presion për ndryshim politik
Në këtë variant, SHBA do të kryente sulme të targetuara ndaj objekteve ushtarake, strukturave të Gardës Revolucionare dhe infrastrukturës së programit raketor apo bërthamor. Objektivi do të ishte dobësimi i kapaciteteve strategjike të Iranit pa hyrë në luftë të plotë.
Në një version optimist të këtij skenari, presioni i jashtëm do të shoqërohej me ndryshime të brendshme politike. Megjithatë, përvoja e konflikteve të mëparshme në rajon tregon se tranzicionet e shpejta shpesh shoqërohen me paqëndrueshmëri.
2) Regjimi mbijeton, por detyrohet të zbusë qëndrimet
Një tjetër mundësi është që struktura politike e Iranit të mbetet në këmbë, por të detyrohet të rishikojë politikat e jashtme dhe të brendshme. Kjo mund të nënkuptojë ulje të tensioneve rajonale, kufizim të mbështetjes për grupet aleate dhe negociata të reja për programin bërthamor.
Megjithatë, duke pasur parasysh historikun e qëndrueshmërisë së udhëheqjes iraniane, shumë analistë e konsiderojnë këtë skenar të vështirë për t’u realizuar.
3) Rënia e regjimit dhe dominimi i strukturave ushtarake
Edhe nëse udhëheqja aktuale dobësohet, ekziston mundësia që pushteti të përqendrohet tek strukturat e sigurisë dhe forcat paraushtarake. Një qeveri e fortë ushtarake mund të marrë kontrollin për të ruajtur rendin, duke sjellë një formë tjetër autoritarizmi në vend të një tranzicioni demokratik.
4) Kundërpërgjigje ndaj bazave amerikane dhe aleatëve rajonalë
Irani ka deklaruar vazhdimisht se do t’i përgjigjet çdo sulmi. Një reagim mund të përfshijë goditje me raketa apo dronë ndaj bazave amerikane në rajon, si dhe ndaj infrastrukturës së vendeve që konsiderohen bashkëpunëtore me Uashingtonin.
Një përshkallëzim i tillë do të rrezikonte përfshirjen e vendeve të tjera të Gjirit dhe mund të zgjeronte konfliktin në një luftë rajonale.
5) Kërcënimi ndaj transportit detar në Gjirin Persik
Ngushtica e Hormuzit është një nga pikat më strategjike për tregtinë globale të energjisë. Çdo ndërprerje e qarkullimit detar, qoftë përmes minave apo sulmeve ndaj anijeve, do të kishte ndikim të menjëhershëm në çmimet e naftës dhe gazit.
Një krizë e tillë do të prekte jo vetëm Lindjen e Mesme, por ekonominë botërore në tërësi.
6) Incident i madh detar
Një nga skenarët më të rrezikshëm do të ishte goditja e një anijeje ushtarake amerikane. Një incident i tillë do të sillte presion të jashtëzakonshëm për një kundërpërgjigje të ashpër dhe mund të çonte në përshkallëzim të shpejtë të konfliktit.
Historia tregon se incidente të tilla mund të ndryshojnë rrjedhën e krizave ndërkombëtare brenda pak ditësh.
7) Kaos i zgjatur dhe destabilizim rajonal
Skenari më shqetësues është një përplasje që fillon me objektiva të kufizuara, por përfundon në destabilizim të thellë të Iranit. Një vakum pushteti mund të nxisë tensione të brendshme, konflikte të armatosura dhe krizë humanitare me ndikim përtej kufijve të vendit.
Për shkak të popullsisë së madhe dhe rolit strategjik të Iranit, çdo destabilizim i zgjatur do të kishte pasoja të gjera për sigurinë rajonale dhe globale.
