Thesari amerikan ka vendosur sanksione ndaj Industrisë Serbe të Naftës (NIS). Departamenti i Kontrollit të Pasurive të Huaja (OFAC) ka publikuar listën e përditësuar të personave dhe kompanive të sanksionuara, në të cilën përmendet edhe Industria e Naftës së Serbisë. OFAC publikoi një vendim në faqen e tij zyrtare ku thuhet se do të vendosë sanksione dytësore ndaj kompanive që kanë lidhje me kompanitë ruse. Shtetet e Bashkuara kanë vendosur disa nga sanksionet më të ashpra ndaj industrisë ruse të naftës deri më tani. Sanksionet janë vendosur kundër 180 anijeve, dhjetëra tregtarëve, dy kompanive të mëdha të naftës dhe disa drejtuesve në sektorin rus të naftës, thuhet në dokument. Sanksionet u futën për shkak të luftës në Ukrainë.
Reagimi i Serbisë
Më parë, presidenti serb Aleksandar Vuçiç kishte njoftuar se SHBA do të vendosë sanksione ndaj NIS. Ai ka theksuar se qytetarët e Serbisë nuk duhet të shqetësohen dhe se nuk do të ketë mungesa, shkruan “Blic”. “Pak ditë para ndryshimit të qeverisë, vendi më i fuqishëm në botë vendosi sanksione ndaj NIS. Amerikanët thonë se objektivi i tyre nuk ishte vetëm industria e naftës e Serbisë, por një sulm gjithëpërfshirës ndaj kompanive ruse”, tha Vuçiç. Ai tha se para pak minutash amerikanët kanë dalë me një deklaratë dhe se vetëm tani kanë filluar të zbatojnë vendimet. Serbia nuk ka kontribuar në asnjë mënyrë në vendosjen e sanksioneve të SHBA-së kundër NIS, ne nuk kemi ndërhyrë në asnjë mënyrë në konflikte të mëdha dhe jemi përballë sanksioneve të rënda dhe serioze.
Sanksionet dytësore
Dokumenti i referohet nenit 11 të Urdhrit Ekzekutiv 14024, i cili lejon vendosjen e sanksioneve ndaj institucioneve të huaja financiare që kanë marrë pjesë në transaksione të caktuara që lidhen me bazën ushtarako-industriale të Rusisë, duke përfshirë të gjithë personat, asetet dhe aksionet e të cilëve në asete janë të bllokuara sipas Urdhrit Ekzekutiv 14024, shkruan N1. Masat e OFAC kanë të bëjnë me transaksionet që lidhen me borxhin, kapitalin ose kontratat derivative që përfshijnë Gazpromneft, Surgutneftegas dhe disa subjekte shtesë që janë bllokuar më 10 janar 2025. Paketa NIS tani mbart një rrezik të lartë sanksionesh dytësore për shkak të lidhjes së saj me Gazpromneft të Rusisë, e cila është nën sanksionet e Shteteve të Bashkuara. Përkatësisht, rregullat dhe sanksionet e reja i referohen institucioneve të huaja financiare që bashkëpunojnë me sektorë të lidhur me bazën ushtarako-industriale ruse ose me individë që tashmë janë nën sanksione, ndër ta është edhe Gazpromneft. Nëse NIS ose partnerët e tij marrin pjesë në transaksione të tilla, kjo mund të jetë arsye për sanksione. Meqenëse Gazpromneft është pronari shumicë i NIS, ajo kompani serbe është në rrezik të madh nga sanksionet dytësore nga Uashingtoni duke filluar nga sot.
Pasojat
Pasoja më e madhe për Serbinë do të ishte ndërprerja e furnizimit me naftë përmes JANAF-it. “JANAF-i është kryesisht në pronësi të Republikës së Kroacisë. Kroacia është anëtare e Bashkimit Evropian dhe këto sanksione nuk duhet të ndikojnë në operacionet e një kompanie anëtare të BE-së”, thotë Millosh Zdravkoviç, ekspert i energjisë në Beograd. Zdravkoviç shton se JANAF-i do të ishte në telashe të mëdha në atë rast, sepse NIS-i është “konsumatori kryesor”. E pyetur për sanksionet e paralajmëruara, kompania JANAF tha se NIS-i është prej kohësh partneri më i madh biznesor i JANAF-it, me të cilin ka të lidhur një “kontratë 3-vjeçare për transportin e 10 milionë tonëve naftë deri në fund të vitit 2026”. Zdravkoviç thotë se pa këtë import, Serbia do të kishte rezerva për rreth dy muaj. Sipas raportit të Agjencisë për Energji të Serbisë, për vitin 2023, në atë vit, për herë të parë në historinë e industrisë serbe të naftës, nuk ka pasur import të naftës bruto me origjinë ruse.j
