Serbia po përballet me presion në rritje nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Europian për shkak të marrëdhënieve të saj të ngushta ekonomike dhe strategjike me Kinën. Tensionet u shtuan pas vendimit të autoriteteve amerikane për të ndaluar importin e bakrit dhe produkteve të bakrit të prodhuara nga kompania kineze Zijin Copper, e cila kontrollon një pjesë të rëndësishme të industrisë minerare serbe.
Sipas autoriteteve amerikane, masa është marrë pas hetimeve që ngritën dyshime për përdorimin e punës së detyruar në minierat e bakrit në rajonin e Borit. Hetimet janë mbështetur në dëshmi punëtorësh, materiale filmike dhe raporte të organizatave ndërkombëtare, ku përmenden kufizime të lirisë së lëvizjes, mbajtje pagash dhe kushte të vështira pune.
Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vučić, reagoi duke e cilësuar vendimin si një goditje ndaj ekonomisë serbe dhe duke deklaruar se vendi i tij po bëhet viktimë e rivalitetit gjeopolitik mes Uashingtonit dhe Pekinit.
“Është e qartë se në konfliktin mes SHBA-së dhe Kinës edhe Serbia po paguan çmimin”, u shpreh Vuçiç, duke paralajmëruar mbështetje shtetërore për kompaninë dhe sektorin minerar.
Marrëdhëniet e afërta me Kinën
Serbia ka thelluar ndjeshëm bashkëpunimin me Kinë gjatë viteve të fundit. Pekini është bërë investitori më i madh i huaj në vend, ndërsa marrëveshja e tregtisë së lirë e nënshkruar në vitin 2024 konsiderohet një nga sukseset më të mëdha ekonomike të qeverisë serbe.
Pak ditë më parë Vuçiç zhvilloi një vizitë zyrtare në Pekin, ku kritikoi hapur përpjekjet e Bashkimit Europian për të ndikuar në politikën e jashtme serbe.
“Serbia është një shtet sovran dhe do të veprojë sipas interesave të veta”, deklaroi ai, duke kundërshtuar kërkesat e Brukselit për harmonizimin e politikës së jashtme me atë të BE-së.
Shqetësimet e Brukselit
Për Bashkimi Europian, lidhjet gjithnjë e më të forta të Beogradit me Kinën përbëjnë një pengesë serioze në procesin e anëtarësimit të Serbisë.
Brukseli ka shprehur vazhdimisht shqetësim për:
- Investimet strategjike kineze në infrastrukturë dhe energji;
- Varësinë ekonomike në rritje nga kapitali kinez;
- Mungesën e harmonizimit të politikës së jashtme serbe me vendimet e BE-së;
- Marrëdhëniet e afërta të Beogradit me Rusi dhe Kinën.
Këto shqetësime janë shtuar edhe më shumë pas forcimit të bashkëpunimit mes Pekinit dhe Moskës, veçanërisht në fushën ushtarake dhe diplomatike.
Serbia mes Lindjes dhe Perëndimit
Analistët vlerësojnë se Serbia po përpiqet të ruajë një ekuilibër të vështirë mes integrimit europian dhe partneriteteve strategjike me Kinën dhe Rusinë. Megjithatë, përshkallëzimi i rivalitetit global mes fuqive të mëdha po e bën gjithnjë e më të vështirë këtë politikë balancimi.
Ndërsa Beogradi synon anëtarësimin në BE, ai vazhdon të mbështetet te investimet kineze për zhvillimin ekonomik dhe te bashkëpunimi tradicional me Rusinë në çështjet energjetike dhe diplomatike.
Kjo situatë e vendos Serbinë në një pozitë delikate, ku çdo afrim me njërën palë rrezikon të shtojë presionin nga pala tjetër, duke e kthyer vendin në një nga pikat më të ndjeshme gjeopolitike në Ballkan.
