Një nga ngjarjet më të errëta të historisë së pas ’90-ës rikthehet sërish në qendër të vëmendjes publike dhe institucionale. Prova origjinale audio, që dokumenton komunikimet e Gardës së Republikës gjatë protestës së 21 janarit 2011, ka përfunduar zyrtarisht në Prokurorinë e Posaçme (SPAK), duke hapur një kapitull të ri për zbardhjen e vrasjeve shtetërore në bulevard.
Materiali, i dorëzuar nga gazetari Artan Hoxha, konsiderohet si një nga provat më të forta që ka dalë ndonjëherë në dritë për këtë ngjarje tragjike, pasi përmban urdhra të drejtpërdrejtë për përdorimin e zjarrit luftarak ndaj protestuesve civilë.
Urdhra të qartë: “Gati për zjarr… në trup”
Nga audio-përgjimi rezulton se zinxhiri komandues i Gardës së Republikës ka dhënë urdhra të qartë për hapjen e zjarrit. Në komunikimet e regjistruara dëgjohen zëra të drejtuesve më të lartë të Gardës, të cilët flasin për përdorimin e armëve fillimisht “në ajër” dhe më pas “në trup”, sapo protestuesit të kalonin perimetrin e sigurisë.
Në audio dëgjohen edhe fraza të drejtpërdrejta që interpretohen si urdhra për eliminim fizik, ndërsa pas të shtënave, komunikimet vazhdojnë me një qetësi tronditëse, pa asnjë referencë për viktima apo të plagosur, sikur asgjë të mos kishte ndodhur.
Regjistrim i siguruar nga shërbime të huaja
Sipas deklarimeve publike të gazetarit që dorëzoi provën, regjistrimi nuk është bërë nga institucionet shqiptare, pasi ato materiale janë fshirë menjëherë pas ngjarjes. Audio-kaseta është siguruar nga shërbime të një vendi aleat, të cilat kanë dokumentuar ngjarjen si pjesë e monitorimit të situatës së sigurisë në Shqipëri.
Ky fakt e rëndon edhe më shumë përgjegjësinë shtetërore, pasi tregon jo vetëm kryerjen e krimit, por edhe tentativën sistematike për të zhdukur provat.
Një krim shtetëror, jo një incident
Materiali audio rrëzon përfundimisht narrativën e “incidentit të izoluar” apo të “reagimit spontan”. Ajo që del nga përgjimet është një operacion i mirëorganizuar, me urdhra të qartë, koordinim dhe mbikëqyrje, çka e klasifikon 21 janarin si një krim shtetëror të mirëfilltë.
Fakti që urdhrat janë dhënë përmes radios zyrtare dhe janë zbatuar nga njësi të specializuara, e zhvesh shtetin nga çdo alibi politike apo ligjore.
Pozitat e vjetra politike në rrezik
Dorëzimi i kësaj prove në SPAK rrezikon seriozisht figurat kyçe të politikës së kohës, përfshirë zinxhirin komandues të Gardës, drejtues të policisë dhe përgjegjës politikë të nivelit më të lartë. Pavarësisht mohimeve të vazhdueshme dhe akuzave për “manipulim”, përmbajtja e audio-kasetës përputhet me pamjet filmike, raportet mjekoligjore dhe dëshmitë e mbledhura ndër vite.
Një test historik për SPAK-un
Tashmë barra e përgjegjësisë i kalon Prokurorisë së Posaçme. Hetimi i kësaj prove nuk është thjesht një çështje penale, por një test i vërtetë për drejtësinë shqiptare: a do të ketë guxim SPAK të shkojë deri në fund, apo 21 janari do të mbetet edhe një herë një plagë e pambyllur?
Familjet e viktimave, opinioni publik dhe historia presin një përgjigje. Drejtësia e vonuar nuk është më thjesht padrejtësi – është bashkëfajësi.
