Viti 2025 u karakterizua nga zhvillime të forta politike, konflikte të vazhdueshme, tronditje gjeopolitike dhe ngjarje historike që lanë gjurmë në mbarë botën. Më poshtë janë dhjetë momentet kryesore që përcaktuan vitin në arenën ndërkombëtare.
1. Rikthimi i Donald Trump në Shtëpinë e Bardhë
Donald Trump u rikthye në presidencën e SHBA-së për një mandat të dytë në janar 2025, duke rikthyer doktrinën “Amerika e Para”. Mandati i tij u shoqërua me urdhra ekzekutivë të debatueshëm, përplasje me gjyqësorin, tensione me mediat dhe një politikë të ashpër ndaj emigracionit. Politikat ekonomike dhe tregtare të tij shkaktuan reagime brenda dhe jashtë vendit.
2. Armëpushimi i brishtë në Gaza
Pas dy vitesh lufte shkatërruese, Izraeli dhe Hamasi ranë dakord për një armëpushim të ndërmjetësuar nga SHBA. Marrëveshja solli shkëmbime pengjesh dhe rritje të ndihmës humanitare, por mbeti e paqëndrueshme, ndërsa tensionet rajonale vazhduan në Liban dhe Iran.
3. Përpjekjet për paqe në Ukrainë
Rikthimi i Trump solli tentativa të reja diplomatike për t’i dhënë fund luftës në Ukrainë. Bisedimet direkte dhe samitet ndërkombëtare nuk prodhuan marrëveshje përfundimtare, ndërsa luftimet vazhduan në terren me intensitet të ndryshueshëm.
4. Lufta tregtare globale
SHBA vendosi tarifa të reja doganore ndaj partnerëve kryesorë tregtarë, duke nxitur kundërmasa dhe tensione ekonomike globale. Në fund të vitit u arritën disa marrëveshje, përfshirë me BE-në dhe Kinën, por pasiguria ekonomike mbeti e lartë.
5. Zgjedhja e Papa Leonit XIV
Pas vdekjes së Papa Françeskut, Vatikani zgjodhi Papën e parë amerikan, Robert Francis Prevost, i cili mori emrin Leoni XIV. Ai u pozicionua si figurë moderuese mes reformës dhe traditës, duke vijuar theksin te drejtësia sociale dhe mjedisi.
6. Kryengritjet e brezit Z
Në disa kontinente, të rinjtë u ngritën në protesta kundër varfërisë, korrupsionit dhe kufizimeve të lirive. Në disa vende, protestat çuan në dorëheqje qeverish dhe ndërhyrje të ushtrisë.
7. Investime rekord në inteligjencën artificiale
Shpenzimet globale për inteligjencën artificiale arritën nivele historike, duke ngritur shqetësime për flluska financiare, humbje vendesh pune dhe rreziqe etike. Debati për rregullimin e IA-së u intensifikua në mbarë botën.
8. Grabitja spektakolare në Muzeun e Luvrit
Një grabitje e guximshme në Paris tronditi opinionin publik, kur hajdutë morën bizhuteri historike me vlerë dhjetëra miliona euro, duke ekspozuar dobësi serioze në sigurinë e muzeut më të famshëm në botë.
9. Operacione ushtarake amerikane në Karaibe
SHBA intensifikoi operacionet kundër trafikut të drogës në Karaibe dhe Paqësor, duke shkaktuar viktima dhe reagime të ashpra nga Venezuela, e cila akuzoi Uashingtonin për destabilizim rajonal.
10. Fenomene ekstreme klimatike
Përmbytje, ciklone, tajfunë dhe zjarre masive shënuan vitin 2025 si një nga më të rrezikshmit për klimën. Shkencëtarët paralajmëruan se ngjarjet ekstreme po bëhen më të shpeshta dhe më shkatërruese.
