Teksa lufta në Ukrainë ka shënuarpërvjetorin e saj të dytë, është ripërtërirë, biseda për një armëpushim të ndjekur nga negociatat. Premisa është se meqenëse asnjëra palë nuk mund të “fitojë”, ka kuptim të fillojmë të bëjmë paqe. Pakkush tani e kujton se lufta pothuajse mbaroi para se të fillonte. Më 24 shkurt 2022, Rusia filloi sulmet tokësore dhe ajrore në Ukrainë në katër fronte. Më 28 shkurt 2022, zyrtarët rusë dhe ukrainas u mblodhën në Gomel, Bjellorusi, për të filluar negociatat për paqen. Bisedimet e paqes vazhduan me ndërprerje për një muaj përpara se të anuloheshin. Në prill 2022, vetëm disa javë pas luftës, negociatorët rusë dhe ukrainas kishin hartuar një plan paqeje. Një dokument prej 17 faqesh, të cilin “Wall Street Journal” e ka parë të plotë, në të cilin përsëritet objektivi përfundimtar i Vladimir Putin: transformimi i vendit të pushtuar në një shtet neutral, përgjithmonë vulnerabël ndaj agresionit nga Federata.
Marrëveshja
Përveç kësaj pike themelore, projekt-marrëveshja përfshinte gjithashtu një ndalim që Kievi të rindërtonte ushtrinë e tij me ndihmën e Perëndimit dhe Krimesë që mbetej nën sundimin e Moskës. Për më tepër, Kremlini kishte vendosur një sërë kufizimesh në lidhje me forcat e armatosura ukrainase, duke filluar nga numri i ushtarëve dhe tankeve, deri në rrezen maksimale të raketave që dispononte. Për më tepër, gjuha ruse duhet të ishte barazuar me atë vendase. Nuk u përmend për territoret e Donbasit të qeverisur nga separatistët Donetsk dhe Lugansk , fati i të cilëve duhej të ishte diskutuar veçmas. Negociatorët u gjendën shpejt në mosmarrëveshje, veçanërisht në lidhje me ushtrinë. Moska, në fakt, priste që Kievi të vendoste një maksimum prej 85 mijë ushtarësh, 342 tanke dhe 519 artileri. Në të kundërt, ukrainasit propozuan 250 mijë burra, 800 tanke dhe 1900 armë. Për më tepër, klauzola gjuhësore u refuzua.
Çështjet e pazgjidhura
Rusia ka propozuar gjithashtu veten, Shtetet e Bashkuara, Kina dhe Franca si garantues të marrëveshjes, me përgjegjësinë për të mbrojtur vendin në rast të shkeljes së traktatit. Kremlini gjithashtu donte të shtonte Bjellorusinë, ndërsa Ukraina sugjeroi Turqinë. Kjo është një tjetër pikë konflikti e pazgjidhur, së cilës iu shtua kërkesa e Kievit, e refuzuar nga Rusia, për t’u dhënë garantuesve fuqinë për të krijuar një zonë ndalim-fluturimi dhe për ta furnizuar atë me armë në rast sulmi. Për më tepër, negociatorët e vendit të pushtuar refuzuan të diskutojnë kërkesën e Moskës për tërheqjen e akuzave për krime lufte të paraqitura në Gjykatën Ndërkombëtare në Hagë. Dokumenti u diskutua fillimisht në Bjellorusi, më pas në Turqi, por dialogu u ndërpre përfundimisht në qershor 2022. Në ato muaj, ushtria e Putinit dështoi në përpjekjen e saj për të pushtuar Kievin, situata e Ukrainës në fushën e betejës u përmirësua dhe ndihma ushtarake perëndimore filloi të mbërrinte në një numër të madh. Prandaj, marrëveshja, megjithëse paraqiste lëshime të mëdha nga të dyja palët, nuk ishte më e pranueshme për Volodymyr Zelensky, që mbylli çdo mundësi negociatash.
Prishja e bisedimeve
Që nga prishja e bisedimeve të paqes asokohe, situata ushtarake pothuajse nuk ka ndryshuar: Rusia nuk është më e afërt duke mposhtur një Ukrainë të furnizuar nga NATO dhe Ukraina nuk është më afër të mundë fqinjin e saj më të fortë. Koha është në anën e Rusisë me burimet e saj shumë më të mëdha të fuqisë njerëzore, artilerisë dhe fuqisë ajrore. Në këto rrethana, do të ketë një tundim të fortë nga pala ukrainase/NATO për të thyer ngërçin duke përshkallëzuar luftën. Rreziku i përshkallëzimit sigurisht që nuk duhet të përjashtohet. As sanksionet ekonomike nuk kanë ndikuar në mënyrë vendimtare aftësinë e Rusisë për të vazhduar luftën. Ngërçi ushtarak parandalon jo vetëm rifillimin e “normalitetit” brenda Ukrainës dhe në marrëdhëniet Ukrainë-Rusi, por stabilitetin në botë në tërësi, nëse nuk jemi të gatshëm të pranojmë si “normale” ndarjen e përhershme të botës në dy blloqe antagoniste ushtarake dhe ekonomike.
