Disa vjet më parë, prestigjozja “The Economist” deklaroi në kopertinën e saj se Tajvani, një ishull i vogël, shtëpia e 24 milionë njerëzve, ishte “vendi më i rrezikshëm në Tokë”. Arsyet për të cilat doli në këtë përfundim mbeten të qëndrueshme. Dhe në fakt, vetëm sa janë konfirmuar dhe shtuar kohët e fundit. Sfondi i tensioneve mbi Tajvanin është, natyrisht, rivaliteti gjeopolitik në rritje midis Kinës dhe Shteteve të Bashkuara. Që nga ngritja e parë e liderit kinez Xi Jinping dhe më pas e ish-presidentit të SHBA-së, Donald Trump, të dy kombet kanë ndryshuar rrënjësisht qëndrimet e tyre ndaj tjetrit, nga të kujdesshme, në armiqësore. Ndoshta rritja e jashtëzakonshme dhe e shpejtë e Kinës dhe realiteti i statusit dominues të Amerikës e bënë këtë të pashmangshme. Një fuqi në rritje përballet me një fuqi në zhvillim, duke krijuar një situatë që mund të jetë, sipas autorit dhe studiuesit të sigurisë ndërkombëtare të Harvardit, Graham Allison, “e destinuar për luftë”. Dhe çdo ditë e më shumë, konfirmohet hipoteza e tij.
Projekti amerikan
Gushtin e kaluar, Pentagoni zbuloi një plan ambicioz për të prodhuar mijëra dronë të lirë për të zëvendësuar ushtarët në një konflikt të mundshëm të SHBA me Kinën. Nisma, e quajtur “Replicator”, duhet të ndihmojë Uashingtonin të zvogëlojë numrin e viktimave njerëzore dhe të zvogëlojë avantazhet e Pekinit në një konflikt të mundshëm. Dronët e parë duhet të vendosen në rajonin Indo-Paqësor në 18 deri në 24 muaj. “Replikatori ka për qëllim të na ndihmojë të kapërcejmë avantazhin më të madh të PRC, që është masa. Më shumë anije. Më shumë raketa. Më shumë njerëz,” tha Zëvendës Sekretarja e Mbrojtjes Kathleen Hicks këtë verë gjatë prezantimit të programit. Ministria zbuloi në fillim të marsit se do të ndajë rreth një miliardë dollarë për një flotë mjetesh ajrore të vogla pa pilot, të dizajnuara për të parandaluar një pushtim kinez të Tajvanit, që është një shumë mjaft modeste duke marrë parasysh se buxheti i Pentagonit është rreth 850 miliardë dollarë.
Avionët pa pilot
Nisma është pjesë e përpjekjes së Pentagonit për të zhvendosur fokusin nga prodhimi i mjeteve ajrore të avancuara pa pilot, siç është US Reaper, te dronët me kosto të ulët që mund të formojnë tufa të koordinuara dhe të kundërshtojnë ushtrinë e Kinës. Përveç sistemeve të avionëve pa pilot, Njësia e Inovacionit të Mbrojtjes së Pentagonit po krijon gjithashtu softuer që do të lejojë automjetet autonome sipërfaqësore dhe avionët të grumbullohen, të gjejnë në mënyrë autonome kërcënime dhe më pas të lejojnë një njeri të marrë vendimin përfundimtar të sulmit. “E vetmja mënyrë se si mijëra dronë mund të funksionojnë është nëse keni një sasi të caktuar autonomie në drone. Nëse keni mijëra sisteme, atëherë do t’ju duhen mijëra njerëz për t’i operuar ato, dhe kjo është një kosto e madhe për ushtrinë”, tha Paul Scharre, drejtor ekzekutiv i Qendrës për një Siguri të Re Amerikane.
Rreziqet
Scharre është i shqetësuar për rrezikun që armët autonome mund të shkaktojnë pa dashje një krizë ndërkombëtare për shkak të mungesës së kontrollit njerëzor. Ai gjithashtu thekson se sistemet autonome të armëve janë më të vështira për t’u testuar sesa sistemet e tjera të inteligjencës artificiale, siç janë makinat vetë-drejtuese, për shkak të vështirësisë në simulimin e kushteve në të cilat do të përdoren. “Ju nuk merrni reagime se si funksionon diçka derisa të ndodhë një luftë,” shpjegon Scharre.William Greenwalt, bashkëpunëtor në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve, parashikoi se sfida më e madhe teknike për Replicatorin nuk do të jetë aerodinamika, diapazoni ose softueri, por prodhimi. “Konsideroni se SHBA do të duhet të rrisë prodhimin e municioneve artilerie 155 mm deri në vitin 2025 për të përmbushur nevojat e fushës së betejës së Ukrainës. Replikator, një sistem shumë më kompleks dhe krejtësisht i ri, i cili as nuk ka hyrë ende në prodhim, thuhet se do të prodhojë shumë më shpejt korniza kohore”, thotë Greenwalt, duke shtuar se sektori i dronëve komercial në SHBA mbetet shumë pas atij të Kinës.
