Dhuna mes të miturve në Shqipëri nuk është më devijim individual, por produkt i drejtpërdrejtë i një sistemi që ka hequr dorë nga përgjegjësia. Çdo ngjarje e rëndë mes fëmijësh është pasqyra më brutale e një shteti që reagon vetëm pasi gjaku derdhet.
Shkolla, që duhet të ishte hapësirë edukimi, sigurie dhe formimi qytetar, është shndërruar në pikën e parë të dështimit. Bullizmi injorohet, konfliktet relativizohen dhe sinjalet paralajmëruese neglizhohen. Psikologët janë formalë ose mungojnë, mësuesit janë të pambështetur, ndërsa institucionet arsimore raportojnë, por nuk ndërhyjnë.
Qeverisja ka ndërtuar një sistem ku ligjet ekzistojnë vetëm në letër. Përgjegjësia penale për të miturit parashikohet, por trajtimi rehabilitues mungon. Ndëshkimi pa mbështetje psikologjike dhe sociale nuk parandalon krimin — e riprodhon atë. Heshtja institucionale e kthen dhunën në normë.
Familjet, të lëna vetëm përballë presionit social, ekonomik dhe teknologjik, shpesh nuk arrijnë të kontrollojnë realitetin paralel ku rriten fëmijët e tyre: rrjete sociale, modele agresive dhe normalizim i dhunës. Pa ndihmë nga shteti, prindi mbetet i pafuqishëm.
Kjo nuk është thjesht krizë edukimi. Është dështim qeverisës. Një shtet që nuk investon seriozisht në shkollë, parandalim, psikologji dhe drejtësi funksionale për të miturit, është bashkëpërgjegjës për pasojat. Çdo ditë vonesë prodhon viktima të reja.
Dhe kur institucionet heqin dorë nga fëmijët, boshllëkun e mbush dhuna.
