Autoritetet belge kanë hapur një hetim të zgjeruar mbi kontratat e dyshuara të dhëna nga agjencia e prokurimeve të NATO-s (NSPA) për kompaninë izraelite Elbit Systems, kompani që kohët e fundit ka lidhur marrëveshje bashkëpunimi edhe me sipërmarrjen shqiptare KAYO, e drejtuar nga Ardi Veliu dhe Pirro Vengu.
Hetimi i Prokurorisë Federale të Belgjikës ka çuar në lëshimin e një urdhër-arresti ndërkombëtar për konsulentin ndërkombëtar Eliau Eluasvili, 60 vjeç, i dyshuar se ka vepruar në emër të Elbit Systems për të manipuluar kontratat e NATO-s.
Kush është personi kyç nën hetim?
Eluasvili – me shtetësi italian – akuzohet për:
- korrupsion aktiv,
- pastrim parash,
- pjesëmarrje në organizatë kriminale,
- ndikim ndaj kontratave të NATO-s përmes një rrjeti të sofistikuar kompanish konsulence në disa shtete, si Lituani, SHBA, Britani, Greqi dhe Rumani.
Ai është në arrati që prej 30 shtatorit, ndërsa hetuesit besojnë se ka ndërmjetësuar për kontrata të manipuluara të NSPA-s në favor të Elbit Systems.
Pezullimi i 15 kontratave të NATO-s – 13 prej tyre të Elbit
Dokumentet e brendshme të NATO-s zbulojnë se thishtë pezulluar një seri prej 15 kontratash, ku 13 i përkasin Elbit Systems dhe Orion Advanced Systems.
Kontratat përfshinin:
- furnizime me municione,
- ndezës ajrorë,
- fishekzjarrë për avionë,
- predha 155 mm,
- modernizime të sistemeve detare.
Ndër më të rëndësishmet ishte kontrata prej 100 milionë eurosh për modernizimin e flotës së anijeve patrulluese të Marinës Portugeze.
Kreu francez i programit të municioneve në NSPA, Céline Danielli, paralajmëroi aleatët se ka dyshime serioze për parregullsi të thella, duke deklaruar se procesi aktual i prokurimit “nuk mund të vazhdojë”.
Roli i ish-agjentëve të NATO-s në skemën e dyshuar
Hetimi ka zbardhur se disa ish-zyrtarë të NSPA-s janë përfshirë në dy skema:
- Manipulim kontratash,
- Korrupsion dhe ryshfet në bashkëpunim me Eluasvilin dhe rrjetin e tij të kompanive.
Njëri prej tyre, Guy Moeraert, ish-oficer belg, akuzohet se ka marrë 1.9 milionë euro ryshfet për të favorizuar kontratat e Elbit Systems.
Ai ka kaluar gjashtë muaj në paraburgim dhe tashmë mbahet nën mbikëqyrje elektronike.
Lidhja me kompaninë shqiptare KAYO
Megjithëse KAYO nuk është objekt direkt i hetimit belg, fakti që ajo ka nënshkruar marrëveshje bashkëpunimi me Elbit Systems në fushën e prodhimit të armëve në Shqipëri, e vendos kompaninë shqiptare në një vëmendje të shtuar.
KAYO është prezantuar publikisht si një partner strategjik në projektet e modernizimit ushtarak, ndërsa emrat e Ardi Veliut dhe Pirro Vengut kanë qenë pjesë e diskutimeve publike për projektet e saj.
Hetimi i Belgjikës dhe pezullimi i kontratave të Elbit Systems në NATO ka ngritur pikëpyetje mbi ndikimet e mundshme në bashkëpunimet ndërkombëtare të kompanisë shqiptare.
Hetimi pritet të zgjerohet
Prokuroria belge synon të zbulojë nëse Eluasvili dhe rrjeti i tij kanë përdorur:
- ish-zyrtarë të NATO-s,
- konsulentë privatë,
- kompani ndërmjetëse,
për të manipuluar tenderët ushtarakë ndërkombëtarë.
Pritet që hetimi të shtrihet edhe në vende të tjera europiane, pasi rrjeti i dyshuar ka operuar në minimum pesë shtete.
Çfarë pritet të ndodhë?
- NATO ka pezulluar kontratat, por nuk ka përjashtuar Elbit Systems përfundimisht.
- Hetimi i Belgjikës synon të identifikojë përfituesit realë të skemës së dyshuar të korrupsionit.
- Vëmendje e shtuar ndaj bashkëpunimeve të Elbit Systems në vende të tjera, përfshirë Shqipërinë.
- Rrezik për anulime kontratash të tjera, nëse provohen shkeljet.
Skandali pritet të ketë tronditje të gjera në industrinë e mbrojtjes europiane.
