Komisioni Evropian ka paralajmëruar vendet e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë, se rrezikojnë të humbasin fonde të konsiderueshme nëse nuk përshpejtojnë zbatimin e reformave të kërkuara në kuadër të Planit të Rritjes.
Në një letër zyrtare të dërguar më 17 prill, komisionarja për Zgjerim Marta Kos u ka bërë thirrje qeverive të rajonit të respektojnë afatet e vendosura për reformat, duke theksuar se fondet janë të kufizuara në kohë dhe të lidhura drejtpërdrejt me progresin konkret.
Rreziku për Shqipërinë
Sipas burimeve nga Brukseli, Shqipëria mund të humbasë deri në 67.7 milionë euro nëse nuk përmbush detyrimet e saj reformuese brenda afateve të përcaktuara.
Në total, vendet e rajonit rrezikojnë të humbasin mbi 700 milionë euro, një pjesë e konsiderueshme e paketës financiare prej 6 miliardë eurosh për periudhën 2024–2027.
Afatet kritike
- Afati kryesor për disa reforma përfundon më 30 qershor 2026
- Për detyrimet e mëparshme, afatet shtyhen deri në vitin 2026 përmes një “periudhe grace”
- Pas këtyre afateve, fondet mund të humbasin përfundimisht
Një zyrtar i Komisionit Evropian ka konfirmuar se mosrealizimi i reformave do të sjellë humbje të drejtpërdrejta financiare për vendet përfituese.
Shifrat për rajonin
Humbjet e mundshme sipas vendeve janë:
- Shqipëria: 67.7 milionë euro
- Kosova: 68.8 milionë euro
- Serbia: deri në 135.9 milionë euro
- Bosnjë dhe Hercegovina: 373.9 milionë euro
- Maqedonia e Veriut: 49.2 milionë euro
- Mali i Zi: 15.1 milionë euro
Në total, kjo përbën rreth 11.8% të fondit të përgjithshëm.
Çfarë synon Plani i Rritjes
Plani i BE-së për Ballkanin Perëndimor synon:
- përshpejtimin e integrimit ekonomik
- rritjen e standardeve të jetesës
- afrimin gradual me tregun e përbashkët europian
Një nga objektivat kryesorë është dyfishimi i ekonomive të rajonit brenda 10 viteve.
Mesazhi i Brukselit
Mesazhi i Komisionit Evropian është i qartë: fondet nuk janë automatike. Ato varen nga:
- reformat në sundimin e ligjit
- lufta kundër korrupsionit
- forcimi i institucioneve
- përmirësimi i klimës ekonomike
Nëse këto kushte nuk përmbushen, Shqipëria dhe vendet e tjera rrezikojnë të humbasin një mbështetje financiare të rëndësishme në një moment kyç për zhvillimin dhe integrimin europian.
