Në një cep të largët të Norvegjisë, ekziston një vend që ka guxuar të bëjë të paimagjinueshmen: të heqë dorë nga koha. Në ishullin Sommarøy rreth 350 banorë jetojnë pa orë, pa orare dhe pa stresin e minutave që ikin. Që nga viti 2019, ky komunitet i vogël e ka shpallur veten simbolikisht “zonë pa kohë”, duke sfiduar mënyrën moderne të jetesës.
Pse u hoq koha?
Arsyeja është po aq ekstreme sa vendimi. Sommarøy ndodhet përtej Rrethit Arktik dhe përjeton 69 ditë rresht pa perëndim dielli, nga 18 maji deri më 26 korrik. I ashtuquajturi dielli i mesnatës e bën të pamundur ndarjen tradicionale të ditës dhe natës.
Kur dielli nuk perëndon kurrë, ora humbet kuptimin.
“Kur është dita dhe kur është nata? Pse të na diktojë ora kur duhet të flemë apo të punojmë?”, u shprehën banorët kur nisën nismën e tyre.
Jeta pa orë dhe pa rregulla
Në Sommarøy:
- Mund të lyeni shtëpinë në orën 2 të mëngjesit
- Mund të bëni dush në orën 4
- Mund të pini kafe në plazh në mesnatë
Dhe askush nuk do t’ju shikojë çuditshëm.
Banorët vendosën simbolikisht t’i varin orët në urën që lidh ishullin me tokën, si një akt çlirimi nga presioni i kohës. Edhe turistët shpesh ndjekin të njëjtin ritual, duke lënë pas matjen e minutave sapo mbërrijnë në ishull.
Po kur bie errësira?
Kur vjen Nata Arktike, periudha kur dielli nuk shfaqet për javë të tëra, jeta vazhdon ndryshe. Banorët mbështeten te:
- dritat artificiale
- zjarret
- ritmet natyrore të trupit
Edhe në errësirë totale, koha nuk rikthehet si sunduese e jetës.
Përjashtimi i vetëm: shkolla
Ironikisht, shkolla mbetet “fortesa e fundit e kohës”. Ajo funksionon ende me orar, për shkak të rregullave kombëtare. Por jashtë mureve të saj, ora nuk ka pushtet.
Një eksperiment që tronditi botën
Nisma e Sommarøy-t u bë virale dhe hapi një debat global:
A jemi skllevër të orës?
A e kemi humbur lidhjen me ritmet natyrore?
Edhe pse juridikisht koha nuk është shfuqizuar, mesazhi i ishullit është i qartë: jeta nuk duhet të matet vetëm me minuta dhe afate.
Në Sommarøy, koha nuk sundon. Njeriu sundon mbi kohën.
