Një zbulim i rëndësishëm nga Arkivat e Vatikanit po hedh poshtë përfundimisht një nga pretendimet më të debatuara dhe më të politizuara të historiografisë ballkanike: origjinën e nënës së Gjergj Kastriotit Skënderbeut. Dokumente origjinale latine, të verifikuara nga ekspertë të paleografisë, dëshmojnë qartë se Vojsava, nëna e heroit kombëtar shqiptar, ishte arbërore dhe jo serbe, siç është pretenduar për vite me radhë nga disa historianë të lidhur me narrativën serbe.
Sipas këtyre dokumenteve arkivore, të ruajtura në Vatikan, Pal Engjëlli – autori i famshëm i “Formulës së Pagëzimit” të vitit 1462 – cilësohet si “con sobrino” i Gjergj Kastriotit. Në terminologjinë latine të kohës, ky përcaktim nënkupton qartë lidhjen familjare “djalë teze”. Kjo do të thotë se Pal Engjëlli ishte nip nga motra e Skënderbeut, fakt që provon drejtpërdrejt se Vojsava ishte nga një familje fisnike arbërore.
Ky zbulim përforcon tezën se Vojsava vinte nga dera e njohur shqiptare e Muzakajve, një prej familjeve më të rëndësishme fisnike të Mesjetës shqiptare. Në këtë mënyrë, bie poshtë çdo pretendim për origjinë sllave apo serbe të saj, pretendime që për dekada janë përdorur për qëllime propagandistike dhe politike, më shumë sesa shkencore.
Arkivat e Vatikanit, të njohura për seriozitetin dhe besueshmërinë e tyre, përbëjnë një burim të pakontestueshëm për historinë europiane dhe ballkanike. Dokumentet e gjetura aty nuk janë interpretime apo hipoteza, por dëshmi autentike që i japin fund manipulimeve historike dhe përpjekjeve për të deformuar figurën dhe origjinën e Skënderbeut.
Ky zbulim nuk ka vetëm vlerë akademike, por edhe kombëtare. Ai konfirmon se Gjergj Kastrioti Skënderbeu ishte shqiptar jo vetëm nga ati, por edhe nga nëna, duke rrëzuar përfundimisht narrativat e fabrikuara që synonin të zbehnin identitetin e tij shqiptar. Historia, këtë herë, nuk flet me interpretime të porositura, por me dokumente origjinale që nuk lënë vend për dyshime.
