Media e njohur italiane “Il Post” ka nxjerrë një investigim mbi marrëveshjen Rama-Meloni për emigrantët e paligjshëm. Në artikull shpjegohen me detaje vonesat, procedurat e panjohura dhe detajet e fundit se çfarë po ndodh në Shëngjin dhe Gjadër. Po ashtu “Il Post” thotë se projekti duhet të kishte nisur në datën 20 maj, por punimet vonojnë dhe strukturat nuk janë ende gati.
Artikulli i marrë me shkurtime
Sipas planeve të qeverisë italiane dhe asaj shqiptare, mijëra azilkërkues të shpëtuar në ujërat ndërkombëtare do të zbarkohen nga autoritetet italiane konkretisht në Shqipëri, në pritje të shqyrtimit të kërkesës së tyre për azil. Projekti duhet të kishte nisur në datën 20 maj, por punimet vonojnë dhe strukturat nuk janë ende gati. Ndërkohë, shumë pjesë të marrëveshjes mbeten problematike, duke filluar nga respektimi i të drejtave të emigrantëve dhe shqetësimet e banorëve të zonës, të cilët nuk kanë marrë asnjë komunikim zyrtar dhe nuk e dinë saktësisht se kur do të nisin zbarkimet dhe as si dhe nga kush zbarkimi. do të menaxhohen procedurat e mikpritjes.
Plani që nisi keq
Protokolli midis Italisë dhe Shqipërisë për “forcimin e bashkëpunimit për çështjet e migracionit” u nënshkrua më 7 nëntor nga kryeministrja italiane Giorgia Meloni dhe homologu i saj shqiptar Edi Rama. Kryeministri kërkon që Italia të ndërtojë dhe të operojë tre objekte në territorin shqiptar, ku duhet të çohen mijëra emigrantë që përndryshe do të mbërrinin në Itali. Meloni ka shpjeguar disa herë se objektivi është të lehtësojë presionin mbi sistemin italian të pritjes, i cili është i pamjaftueshëm dhe plot probleme, dhe në të njëjtën kohë të shkëpusë emigrantët dhe si rrjedhojë të reduktojë largimet nga vendet e Afrikës së Veriut. Plani parashikon ndërtimin e tre strukturave. E para është një hotspot , pra një qendër për zbarkimin dhe identifikimin e emigrantëve, në Shëngjin. Në Gjadër, një fshat i bashkisë Lezhë në brendësi rurale të vendit, duhet të ndërtohet një qendër e parë e pritjes për emigrantët që kërkojnë azil, me 880 vende dhe një Qendër Mbajtjeje dhe Riatdhesimi (CPR) me 144 vende. Do të ketë gjithashtu një burg, i organizuar për të strehuar maksimumi 20 të burgosur, në rast se ndonjë emigrant vendoset në paraburgim paraprak gjatë qëndrimit në qendra.
Detajet nga puna
Marsin e kaluar Ministria e Brendshme italiane publikoi një tender për menaxhimin e tre qendrave dhe puna filloi në fillim të prillit. Gjithçka duhej të ishte gati deri më 20 maj, por që në fillim kishte dyshime për realizueshmërinë: në fakt kishte vonesa dhe qendrat nuk kanë përfunduar ende. Më 20 maj, pika e nxehtë e Shëngjinit , në port, ishte duke u zhvilluar mirë, ndërsa në Gjadër nuk kishte pothuajse asgjë: në tokën ku duhej të ndërtoheshin dy CPR, dukeshin disa buldozerë, kamionë dhe blloqe ndërtesash të rregullta parafabrikate njëri mbi tjetrin. Puna dukej se sapo kishte filluar. Porti i Shëngjinit është rreth dhjetë minuta në këmbë nga plazhet, i ndarë nga qendra e qytetit dhe zona turistike. Nuk është shumë i madh, mund të eksplorohet lehtësisht në këmbë, por ndodhet në një zonë shtetërore e cila nuk mund të aksesohet pa autorizim. Zona e hotspot-it është menjëherë në të majtë të hyrjes, lehtësisht e dallueshme sepse është e rrethuar nga të gjitha anët me një lloj muri metalik. Nga pikat e lëna të hapura për të lejuar kalimin e punëtorëve dhe mjeteve të punës, shihen katër struktura të parafabrikuara, mjaft të mëdha dhe me ngjyrë të bardhë, ku emigrantët do të merren menjëherë pas zbarkimit për t’u identifikuar. Një hapësirë e veçantë do të vendoset edhe në skelën e portit për ankorimin e anijeve italiane me emigrantë në bord. Autoritetet portuale nuk dinë praktikisht asgjë se si do të funksionojnë procedurat e zbarkimit dhe identifikimit. Drejtori Sandër Marashi shpjegon se punonjësit shqiptarë nuk kanë lidhje me hotspot-in : “Nuk po e ndërtojmë ne, por italianët”, thotë ai. Marashi nuk e di saktësisht se si po ecën puna, edhe sepse punonjësit shqiptarë nuk mund të hyjnë në zonën e hotspot-it pa marrë më parë autorizimin nga italianët. Sipas Marashit, puna pothuajse ka përfunduar dhe struktura mund të jetë gati brenda pak ditësh. Ai nuk e di ende saktësisht se çfarë do të ndodhë kur hotspot- i të vihet në funksion, as nëse autoritetet shqiptare do të kenë ndonjë rol në menaxhimin e tij. Të tre objektet do të ndërtohen dhe menaxhohen nga autoritetet italiane: Shqipëria nuk do të përballojë asnjë kosto për projektin. Ky nuk është një detaj i vogël, duke pasur parasysh që strukturat e Gjaderit duhet të ndërtohen në tokë bosh, të pashfrytëzuar prej dekadash, ku është e nevojshme jo vetëm të ngrihen ndërtesa të afta për të pritur më shumë se një mijë njerëz, por edhe të përgatiten të gjithë. lidhjet me rrjetet e ujit, kanalizimeve dhe energjisë elektrike, lidhjet me internetin, transportin dhe shërbimet për migrantët dhe punonjësit e ardhshëm. Qeveria italiane ka akorduar 65 milionë euro për ndërtimin e objekteve, por nga viti 2025 e në vazhdim kostot operative pritet të jenë rreth 120 milionë euro në vit.
Të panjohurat rreth procedurave
Migrantët e mitur, gratë, personat në kushte vulnerabël ose ata që vijnë nga vende të konsideruara të pasigurta nuk do të mund të mbërrijnë në Shqipëri. Megjithatë, nuk është e qartë se ku do të bëhet përzgjedhja mes personave të shpëtuar, qoftë në bordin e anijes, në Itali apo në Shqipëri, as nga kush apo sipas çfarë rregullash. Në Shëngjin emigrantët do të zbarkojnë në territorin shqiptar dhe do të identifikohen në hotspot-in e ri të ndërtuar në tokën shtetërore të portit dhe që menaxhohet nga autoritetet italiane. Më pas ata do të transferohen në Gjadër dhe do të presin që aplikimet e tyre të shqyrtohen në dy qendrat e ndërtuara në brendësi, nga të cilat nuk do të mund të largohen për asnjë arsye: siguria do të garantohet brenda nga stafi italian dhe jashtë nga autoritetet shqiptare. Nëse kërkesa refuzohet, emigrantët duhet të riatdhesohen, por nuk është e qartë se si do të ndodhë kjo: për shembull, nuk dihet nëse ata do të mund të largohen drejtpërdrejt nga Shqipëria, apo nëse do të duhet të kthehen fillimisht në Itali. .Në çdo rast, është e vështirë që gjërat të funksionojnë gjithmonë siç pritej: mekanizmi i riatdhesimit është jashtëzakonisht joefikas dhe ka shumë dyshime nëse të gjitha kërkesat për azil mund të shqyrtohen brenda 28 ditëve, veçanërisht në periudhën e verës, kur flukset migratore bëhen. më intensive.
Banorët pak të çorientuar
Në fund të majit Shëngjini është bosh dhe në orët e vona të pasdites rreth dhjetë veta shëtisin buzë detit. Restorantet e shumta në qendër janë të hapura, por nuk ka klientë për t’u parë, ndërsa në plazh lokalet e banjave kanë vendosur tashmë disa radhë çadrash dhe shezlongësh, të cilët janë ende bosh. As banorët e Shëngjinit nuk duken veçanërisht të shqetësuar për planet e qeverisë italiane dhe hapjen e ardhshme të hotspot-it . Ata e morën vesh projektin si gjithë të tjerët, duke parë televizor apo duke lexuar gazeta, por nuk pati një komunikim specifik nga autoritetet vendore për fillimin e punës, për funksionimin e hotspot-it dhe për rolin e Italisë.
Brenda dhe kantieret ende në fazat fillestare
Në Gjadër, në brendësi, situata është ndryshe. Është një pjesë e vogël e bashkisë së Lezhës, e cila i jep edhe emrin rajonit (në italisht quhet Alessio). Ndodhet në brendësi dhe nuk është e qartë se sa banorë ka, duke qenë se nuk ka statistika zyrtare: ndoshta disa qindra, që jetojnë në shtëpi të vogla një ose dykatëshe të shpërndara në të gjithë territorin e sheshtë, me rrugë aq të ngushta sa një makinë mezi kalon nëpër to. Ka një oratori dhe një qendër rinore të drejtuar nga murgesha, disa bare me tavolina në natyrë dhe karrige shumëngjyrëshe. Jo shumë larg lumi Drin, i cili përshkon Shqipërinë, Kosovën dhe Maqedoninë e Veriut, degëzon dhe nxjerr lumin Gjader, i cili prej këtu shkon drejt lindjes. Zona ku qeveria italiane po ndërton dy CPR-të ndodhet brenda një baze të forcave ajrore tashmë të pashfrytëzuara. Dy CPR-të e ndërtuara dhe të operuara nga autoritetet italiane pritet të zënë një pjesë mjaft të madhe të ish-bazës ushtarake. Më 20 maj, ditën në të cilën duhej të hapeshin dy qendrat, punimet dukej se ishin ende në fazat e tyre fillestare. Në përgjithësi e gjithë zona duket larg të qenit e aksesueshme. Që nga shtyrja e hapjes së qendrave – që në fakt dukej e mundshme që në fillim – nuk është komunikuar asnjë datë tjetër për fillimin e operacioneve të pritjes, edhe nëse më 12 maj Ministri i Brendshëm Matteo Piantedosi kishte thënë se objektivi i qeverisë është për të hapur qendrat “sa më parë”.
