Tragjedia e Gërdecit dhe skandali i trafikut të armëve AEY janë rikthyer sërish në qendër të debatit publik, pas një reagimi të gjatë të aktivistit shqiptaro-amerikan Gary Kokalari, i cili ka ngritur akuza dhe pikëpyetje të forta për mënyrën se si është menaxhuar kjo çështje ndër vite.
Në qëndrimin e tij publik, Kokalari pretendon se skandali i AEY nuk ishte një episod i izoluar, por pjesë e një skeme shumë më të gjerë, që sipas tij përfshinte interesa të mëdha financiare, ndërhyrje politike dhe lidhje me vendimmarrje në nivele të larta. Ai përmend edhe emra të njohur të politikës shqiptare të asaj kohe, duke përfshirë ish-kryeministrin Sali Berisha, djalin e tij Shkëlzen Berisha dhe ish-ministrin e Mbrojtjes Fatmir Mediu.
Sipas Kokalarit, çështja AEY dhe ajo e Gërdecit janë të lidhura mes tyre jo vetëm nga rrethanat, por edhe nga personazhet që, sipas tij, kanë pasur rol në proceset e biznesit, çmontimit të municioneve dhe menaxhimit politik të situatës. Ai ndalet veçanërisht te rasti i biznesmenit Mihal Delijorgji dhe te historia e Kosta Trebickës, i cili denoncoi skemën dhe më pas humbi jetën në rrethana që prej vitesh kanë ngjallur debat.
Në reagimin e tij, Kokalari përshkruan edhe mënyrën si, sipas tij, ishte organizuar procesi i ripaketimit të municioneve me origjinë kineze për t’u shitur Departamentit Amerikan të Mbrojtjes, duke pretenduar se gjithçka kërkonte koordinim dhe mbështetje të lartë politike. Ai sjell në vëmendje edhe disa episode të raportuara më herët nga media ndërkombëtare, duke i përdorur si argument për të mbështetur pretendimin se në Shqipëri nuk është bërë drejtësi e plotë për këtë skandal.
Një pjesë e rëndësishme e reagimit të Kokalarit lidhet me figurën e Fatmir Mediut, për të cilin ai thotë se ka ndërtuar një profil të kujdesshëm në qarqet ndërkombëtare, sidomos në SHBA, ndërkohë që sipas tij mbeten pa përgjigje pyetjet për rolin e tij gjatë periudhës kur drejtonte Ministrinë e Mbrojtjes. Kokalari shprehet se kontrasti mes imazhit publik dhe të kaluarës së lidhur me Gërdecin dhe AEY është një nga arsyet pse kjo çështje vazhdon të mbetet e hapur në kujtesën publike.
Ai ngre gjithashtu shqetësimin se, pavarësisht dënimeve në SHBA për elementë të lidhur me aferën AEY, në Shqipëri askush nuk është mbajtur plotësisht përgjegjës për gjithë zinxhirin e vendimmarrjes dhe pasojave. Për Kokalarin, kjo është dëshmi e një kulture pandëshkueshmërie që, sipas tij, vazhdon të ndikojë edhe sot në jetën politike të vendit.
Megjithatë, të gjitha këto mbeten akuza dhe interpretime të bëra nga Gary Kokalari në reagimin e tij publik. Çdo përgjegjësi penale apo politike për personat e përmendur mbetet çështje e institucioneve të drejtësisë, ndërsa çdo individ prezumohet i pafajshëm derisa fajësia të provohet me vendim të formës së prerë.
