Procesi i integrimit europian të Shqipërisë po shoqërohet sërish me pikëpyetje dhe tensione politike, ndërsa mungesa e Tiranës në turin ballkanik të zëvendëskryeministrit dhe ministrit të Jashtëm të Belgjikës, Maxime Prévot, po lexohet si një tjetër sinjal i ftohjes së klimës mes qeverisë shqiptare dhe disa vendeve anëtare të Bashkimit Europian.
Prévot ka nisur një vizitë në pesë vende të Ballkanit Perëndimor, duke përfshirë Malin e Zi, Serbinë, Maqedoninë e Veriut, Kosovën dhe Bosnje-Hercegovinën, me synimin e deklaruar për të mbështetur perspektivën europiane të rajonit. Por ajo që ka tërhequr vëmendjen është mungesa e Shqipërisë nga kjo axhendë diplomatike, në një moment kur debati për ecurinë e negociatave me BE-në është bërë më i fortë se kurrë.
Në planin politik, opozita dhe një pjesë e medias po e lidhin këtë zhvillim me atë që po quhet tashmë “fenomeni Balluku”, pra me përplasjen e krijuar pas qëndrimit të mazhorancës ndaj çështjes së ish-zëvendëskryeministres Belinda Balluku. Sipas këtyre interpretimeve, refuzimi i shumicës për t’i hapur rrugë veprimeve të mëtejshme ligjore është parë me shqetësim nga disa kryeqytete europiane, të cilat kërkojnë sinjale më të forta për sundimin e ligjit dhe funksionimin e barabartë të institucioneve.
Në qendër të debatit qëndron raporti IBAR, instrumenti kyç që mat përmbushjen e standardeve ndërmjetëse në grupkapitullin e parë të negociatave, atë të “Themeloreve”, ku përfshihen drejtësia, shteti i së drejtës, administrata publike dhe funksionimi i institucioneve demokratike. Pa përparim në këtë hallkë, procesi i negociatave nuk mund të ecë drejt mbylljes së kapitujve.
Sipas burimeve të cituara në media, në mbledhjet e fundit të strukturave të BE-së janë shfaqur rezerva nga disa shtete anëtare për ritmin dhe cilësinë e reformave në Shqipëri. Gjermania, Holanda, Suedia, Austria, Finlanda, Polonia, Greqia, Bullgaria dhe Luksemburgu përmenden si vende që kanë ngritur pyetje dhe shqetësime për çështje të ndryshme, nga klima e biznesit dhe të drejtat e pronësisë, te pakicat kombëtare, fondet IPARD dhe lufta kundër korrupsionit.
Edhe pse Komisioni Europian ka mbajtur një qasje teknikisht më pozitive, duke argumentuar se Shqipëria ka bërë hapa të mjaftueshëm për të avancuar në këtë fazë, duket se ky vlerësim nuk ka mjaftuar për të bindur të gjitha shtetet anëtare. Për pasojë, draftet e përbashkëta të qëndrimit europian janë rishikuar dhe diskutimet po vijojnë, duke lënë të kuptohet se rruga përpara mbetet e vështirë.
Në Tiranë, kryeministri Edi Rama ka këmbëngulur se nuk ka bllokim të negociatave dhe se procesi po ecën sipas planit, duke i cilësuar si të ekzagjeruara interpretimet që flasin për krizë apo prapaktheuese. Por përballë këtyre deklaratave, zhvillimet në Bruksel dhe sinjalet diplomatike që vijnë nga kryeqytetet europiane po ushqejnë një perceptim tjetër: se Shqipëria po përballet me një fazë shumë më delikate sesa pranohet publikisht.
Mungesa e Shqipërisë në turin e ministrit belg nuk është shoqëruar me ndonjë shpjegim zyrtar që ta lidhë drejtpërdrejt këtë vendim me zhvillimet e brendshme politike në Tiranë. Megjithatë, në klimën aktuale, ky detaj po shihet si një sinjal politik që nuk mund të anashkalohet lehtë.
Në këtë sfond, çështja “Balluku” duket se ka marrë një peshë që shkon përtej emrit të një individi. Ajo po përdoret si simbol i dyshimeve europiane mbi vullnetin real të qeverisë shqiptare për të lejuar drejtësinë të veprojë pa pengesa politike. Dhe pikërisht kjo është arsyeja pse debati për integrimin nuk po zhvillohet më vetëm në tryezat teknike të Brukselit, por po kthehet në një provë të drejtpërdrejtë për besueshmërinë e shtetit shqiptar përballë partnerëve europianë.
