Kriza globale e energjisë, e nxitur nga tensionet në Lindjen e Mesme, po përhapet me shpejtësi në rajonin e Ballkanit, duke detyruar vendet të marrin masa emergjente për të mbrojtur tregjet e brendshme dhe furnizimin me karburant.
Në këtë kontekst, Serbia ka vendosur të zgjasë ndalimin e eksportit të naftës dhe produkteve të saj deri më 2 prill, ndërsa ka liruar rreth 40 mijë ton nga rezervat shtetërore për të stabilizuar tregun.
Presioni ndërkombëtar dhe rreziku i mungesave
Presidenti Aleksandar Vučić ka paralajmëruar se situata mbetet e pasigurt, veçanërisht për shkak të presionit nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës lidhur me sanksionet ndaj industrisë energjetike serbe, përfshirë kompaninë NIS të lidhur me Gazprom.
Një vendim negativ nga autoritetet amerikane mund të:
- ndikojë drejtpërdrejt furnizimin me energji
- rrisë më tej çmimet
- thellojë pasigurinë ekonomike në rajon
Rritje çmimesh dhe masa në rajon
Tregu po reflekton tashmë presionin e krizës:
- Në Serbi: benzina rreth 1.57 €/litër, nafta 1.76 €/litër
- Në Bosnje dhe Hercegovinë: çmimet kanë kaluar 1.50 €/litër, në disa zona deri 1.70 €
Ndryshe nga Serbia, Bosnja nuk ka rezerva strategjike, duke e bërë situatën më të brishtë dhe të varur nga tregu.
Përplasje politike dhe mungesë masash
Në Bosnje, debatet politike po pengojnë ndërhyrjet:
- Milorad Dodik kundërshton ndryshime në akcizë
- Opozita kërkon masa për të ulur çmimet
Kjo përplasje po vonon reagimin ndaj krizës dhe rrit presionin mbi qytetarët.
Kufizime dhe racionim
Ndërkohë në Slloveni janë vendosur kufizime furnizimi:
- deri në 30 litra për individët
- deri në 200 litra për bizneset
Masat synojnë të shmangin mungesat dhe fenomenin e “turizmit të karburantit”, ku drejtues nga vendet fqinje furnizohen në zona me çmime më të ulëta.
Një krizë që prek gjithë rajonin
Zhvillimet tregojnë qartë se kriza energjetike globale po krijon një efekt zinxhir në Ballkan:
- rritje të vazhdueshme çmimesh
- kufizime në furnizim
- tensione politike dhe ekonomike
Me varësinë e lartë nga importet dhe pasigurinë në tregjet ndërkombëtare, rajoni mbetet i ekspozuar ndaj goditjeve të mëtejshme, ndërsa situata pritet të përkeqësohet nëse tensionet globale vazhdojnë.
