Në të njëjtën ditë kur Kuvendi pritet të shqyrtojë paketën e re fiskale, Dhoma Amerikane e Tregtisë ka publikuar një deklaratë të fortë kundër projektligjit “Për Marrëveshjen e Paqes Fiskale”, duke ngritur shqetësime serioze mbi pasojat juridike, ekonomike dhe fiskale të kësaj nisme.
Sipas Dhomës, projektligji krijon terren të rrezikshëm për legalizimin e kapitalit të dyshimtë, rrit rrezikun për pastrim parash, cenon konkurrencën e ndershme dhe minon administrimin tatimor. Deklarata shkon edhe më tej, duke paralajmëruar se drafti bie ndesh me standardet ndërkombëtare të kontabilitetit dhe praktikat e mira të qeverisjes fiskale.
Ky qëndrim vjen pak ditë pasi edhe Fondi Monetar Ndërkombëtar shprehu kundërshtimin e tij, duke paralajmëruar se nisma mund të minojë progresin e Shqipërisë në administrimin e tatimeve dhe të rrisë rreziqet fiskale.
1. Rrezik i madh për konkurrencën e ndershme
Dhoma Amerikane paralajmëron se projektligji vendos bizneset e rregullta në një disavantazh alarmant, ndërsa favorizon subjektet që:
- kanë shmangur detyrimet tatimore ndër vite,
- kanë deklaruar fitime artificialisht të ulëta,
- do të përfitojnë automatikisht nga baza e ulët e llogaritjes.
Formula e detyruar për rritjen e fitimit me 18%, pavarësisht performancës, konsiderohet arbitrare dhe e padrejtë, duke u kthyer në një goditje për tatimpaguesit korrektë.
2. Mundësi reale për legalizimin e kapitalit të dyshimtë
Një nga shqetësimet më të rënda:
- Rideklarimi i pasqyrave financiare të 5 viteve të fundit,
- Pa justifikime, pa dokumentacion mbështetës,
- Tatim vetëm 5%, edhe mbi fonde të paraportuara më herët.
Dhoma e sheh këtë si një formë të tërthortë amnistie fiskale, me mundësi të qartë legalizimi të kapitaleve me origjinë të dyshimtë.
Ky mekanizëm, paralajmëron Dhoma, rrezikon:
- reputacionin ndërkombëtar të vendit,
- raportin me BE dhe Moneyval,
- përputhjen me standardet e OECD kundër evazionit (BEPS).
3. Dobësim i administrimit tatimor
Sipas Dhomës, drafti:
- redukton dukshëm fuqinë e kontrollit tatimor,
- e kufizon atë vetëm në verifikime administrative,
- nuk vendos kritere objektive për përzgjedhjen e tatimpaguesve,
- krijon varësi të rrezikshme midis administratës dhe biznesit përmes rinovimit të marrëveshjes deri në 2 vite.
Kjo, sipas ekspertëve amerikanë, “krijon një terren të favorshëm për korrupsion”.
4. Pasoja të mëdha ekonomike dhe fiskale
Normat e ulëta tatimore të skemës (5%) krijojnë:
- nxitje për shmangie tatimore,
- zhvendosje të bizneseve drejt skemës së re,
- rënie të të ardhurave të buxhetit,
- prishje të ekuilibrave fiskalë në periudhë afatgjatë.
Për më tepër, mbi 90% e tatimpaguesve tashmë përfitojnë lehtësime tatimore, gjë që e ngushton edhe më shumë bazën tatimore.
5. Shkelje të parimeve themelore të taksimit
Dhoma paralajmëron se projektligji cenon:
- barazinë para ligjit,
- sigurinë juridike,
- proporcionalitetin,
- trajtimin e barabartë të tatimpaguesve.
Mungesa e akteve nënligjore dhe afati i shkurtër i zbatimit rrisin më tej pasigurinë juridike.
6. Mungesë transparence dhe konsultimi
Dhoma kritikon rëndë edhe procedurën:
- konsultime të pamjaftueshme,
- proces të përshpejtuar,
- mungesë të transparencës së plotë.
Kjo, sipas Dhomës, dëmton besimin e komunitetit të biznesit dhe cenon legjitimitetin e nismës.
Dhoma Amerikane kërkon rishikim të plotë të projektligjit
Në përfundim, AmCham kërkon që projektligji të tërhiqet dhe të rishikohet nga e para, duke theksuar se Shqipëria ka nevojë për politika fiskale që:
- nxisin formalizimin,
- garantojnë konkurrencë të ndershme,
- luftojnë evazionin,
- ruajnë reputacionin ndërkombëtar të vendit.
Drafti i “Paqes Fiskale” – Çfarë parashikon?
- Bizneset me të ardhura mbi 14 milionë lekë mund të hyjnë në marrëveshje me tatimet.
- Parapagimi i tatim-fitim për 1 vit, me të drejtë rinovimi deri në 2 herë.
- Fitimi tatues llogaritet si:
fitimi i vitit të shkuar + 18% rritje. - Çdo fitim shtesë tatohet me vetëm 5%.
- Bizneset mund të rideklarojnë pasqyrat financiare të 5 viteve, me tatim 5%.
