Kërkesa e Prokurorisë së Posaçme për autorizimin e Kuvendit për arrestimin e zv.kryeministres Belinda Balluku ka hapur një nga momentet më të ndjeshme politike të viteve të fundit, duke vënë në sprovë drejtpërdrejt marrëdhënien e kryeministrit Edi Rama dhe mazhorancës socialiste me institucionet e drejtësisë.
Pas një vendimi të fundit të Gjykatës Kushtetuese, SPAK i është drejtuar Kuvendit për heqjen e imunitetit të numrit dy të qeverisë, e akuzuar për paracaktimin e një sërë tenderash publikë me vlerë qindra milionë euro. Nëse kjo kërkesë rrëzohet me votë parlamentare, analistët e politikës e konsiderojnë këtë si një “shpallje lufte” të mazhorancës ndaj drejtësisë.
SPAK kërkon masë arresti
Drejtuesi në detyrë i SPAK, Altin Dumani, i kërkoi Kuvendit autorizimin për heqjen e lirisë ndaj Ballukut, me synimin për të forcuar masat aktuale nga ndalimi i daljes jashtë shtetit dhe pezullimi i ushtrimit të detyrës, në arrest me burg ose arrest shtëpie.
Balluku përballet me akuza të përsëritura për shkelje të barazisë në tendera, ndërkohë që vijon të mbajë funksionet e saj qeveritare.
Rama: sinjale për përplasje?
Pas një fitoreje të debatueshme në Gjykatën Kushtetuese, kryeministri Rama reagoi në rrjetin social X, duke kritikuar atë që e quajti “modë e vrazhdë e paraburgimeve” dhe “arreste pa gjyq”, duke lënë të kuptohet se rasti Balluku do të trajtohej ndryshe nga të tjerët.
“Ne do të angazhohemi me të gjithë përgjegjësinë tonë përpara shqiptarëve që na dhanë 83 mandate dhe do të mbajmë një qëndrim të drejtë, të qartë e të denjë”, shkroi Rama.
Opozita e interpretoi këtë si paralajmërim për mbrojtje politike, duke akuzuar mazhorancën për presion ndaj drejtësisë.
Deputetja demokrate Jorida Tabaku deklaroi se “çdo votë kundër drejtësisë është votë pro vjedhjes” dhe se përdorimi i shumicës parlamentare për të bllokuar SPAK cenon barazinë para ligjit.
Procedura parlamentare dhe rreziku i bllokimit
Kuvendi nuk ka bërë ende një njoftim zyrtar, por sipas BIRN, deputetët janë informuar se Këshilli për Rregulloren, Mandatet dhe Imunitetin do të mblidhet më 19 dhjetor për të shqyrtuar kërkesën e SPAK.
Sipas Rregullores së Kuvendit:
- Balluku ka të drejtë të paraqesë mbrojtjen e saj;
- Këshilli harton një raport rekomandues për seancën plenare;
- Kuvendi duhet të vendosë brenda dy javësh;
- Nëse nuk merret vendim brenda 3 muajve, kërkesa konsiderohet automatikisht e rrëzuar.
Juristët paralajmërojnë se ky afat mund të keqpërdoret politikisht.
Juristët: Imuniteti s’mund të kthehet në mburojë politike
Avokati Gentian Serjani i tha BIRN se ekziston rreziku real që mazhoranca të shfrytëzojë afatin tre-mujor për të bllokuar procedurën.
“Një veprim i tillë, edhe nëse formalisht i mbështetur në Rregullore, cenon frymën e Kushtetutës, parimin e ndarjes së pushteteve dhe minon funksionimin e drejtësisë penale”, theksoi ai.
Sipas Serjanit, një vendim i tillë do të binte ndesh edhe me praktikën e Gjykatës Kushtetuese dhe Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut, duke dëmtuar rëndë besimin publik.
Precedentë dhe kontradikta
Mazhoranca socialiste ka pasur qëndrime të ndryshme në raste të ngjashme:
- Në vitin 2018 rrëzoi kërkesën për arrestimin e Saimir Tahirit;
- Ndërsa pranoi pa debat kërkesat e SPAK për Arben Ahmetaj, Alqi Bllako dhe Jurgis Çyrbja.
Rasti Balluku është i pari kur një zyrtare kaq e lartë merret e pandehur nga SPAK dhe mbetet në detyrë, me kryeministrin që i del hapur në mbrojtje.
Analistët: një pikë kthese
Pedagogu Ermal Hasimja e konsideron refuzimin e kërkesës së SPAK si hyrje të hapur në përplasje me drejtësinë dhe me faktorët ndërkombëtarë që mbështesin reformën.
Ndërsa Rigels Xhemollari nga “Qendresa Qytetare” paralajmëron se përdorimi i 83 mandateve për të mbrojtur Ballukun do të përbënte një goditje fatale politike për qeverinë.
“SPAK ka prova të mjaftueshme dhe mbështetje të fortë ndërkombëtare. Asnjë mburojë parlamentare nuk mund ta fshehë korrupsionin”, theksoi ai.
Testi më i madh i Reformës në Drejtësi
Reforma në Drejtësi, e miratuar me konsensus në vitin 2016, është përdorur nga Rama si një nga arritjet kryesore politike. Por çështja Balluku rrezikon të kthehet në testin më të fortë të sinqeritetit të kësaj reforme, duke treguar nëse mazhoranca do të zgjedhë ligjin apo mbrojtjen politike.
