Qeveritë evropiane po veprojnë me urgjencë për të shmangur një krizë të paprecedentë brenda NATO-s, ndërsa Donald Trump po rrit presionin për Groenlandën, duke lënë të hapur edhe mundësinë e përdorimit të forcës. Sipas burimeve diplomatike evropiane, një përplasje e drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara do të ishte shkatërrimtare për arkitekturën e sigurisë perëndimore.
Në Bruksel dhe kryeqytetet kryesore evropiane po konsolidohet ideja se përballja nuk është zgjidhje. Përkundrazi, po kërkohet një formulë kompromisi që t’i lejojë Trumpit të shpallë një “fitore politike”, pa çuar në kolaps aleancën euroatlantike.
Sipas diplomatëve, Evropa është e gatshme të ofrojë lëshime të kontrolluara, kryesisht në dy drejtime: forcimin e sigurisë në Arktik dhe hapjen e derës për përfshirje më të madhe amerikane në shfrytëzimin e burimeve natyrore të Groenlandës, veçanërisht mineraleve kritike. Kjo shihet si një mënyrë për ta kanalizuar ambicien e Trumpit drejt marrëveshjeve, e jo drejt përshkallëzimit.
Deklaratat publike të liderëve evropianë reflektojnë këtë linjë zbutjeje. Zyrtarë të lartë gjermanë dhe danezë kanë theksuar se shpresojnë në një zgjidhje brenda kornizës së NATO-s, duke shmangur çdo diskutim mbi sovranitetin territorial.
Takimi i pritshëm në Shtëpinë e Bardhë mes përfaqësuesve të Groenlandës, Danimarkës dhe administratës amerikane shihet si moment kyç për çaktivizimin e krizës. Burimet diplomatike flasin për “bisedime të hapura”, por pranojnë se tensioni është real dhe i rrezikshëm.
Në thelb të shqetësimit evropian qëndron frika ekzistenciale: një ndërhyrje ushtarake amerikane në territorin e një aleati do të shënonte fundin e rendit të pasluftës dhe praktikisht do ta shkatërronte NATO-n. Traktati i Aleancës nuk parashikon skenarë ku një shtet anëtar kërcënon ose sulmon një tjetër.
Për këtë arsye, edhe pse zyrtarisht askush në Evropë nuk pranon se po “negociohet” Groenlanda, realiteti diplomatik është më i ftohtë: prioriteti absolut është ruajtja e NATO-s dhe shmangia e një përplasjeje me Uashingtonin.
“Situata është serioze dhe Evropa është realisht e frikësuar”, pranon një diplomat evropian. Pas dekadash sigurie të garantuar nga SHBA, kontinenti përballet për herë të parë me skenarin e presionit amerikan — një realitet për të cilin nuk ekziston as precedent dhe as manual reagimi.
