Bashkimi Europian ka marrë një vendim të fortë ndaj Shqipërisë, duke ngrirë pa afat fondet që lidhen me axhendën digjitale të vendit. Vendimi i është komunikuar zyrtarisht qeverisë shqiptare nga Komisioni Europian dhe justifikohet me nevojën për mbrojtjen e interesit të taksapaguesve europianë.
Ky është rasti i dytë brenda një periudhe të shkurtër kohore kur Brukseli ndërpret mbështetjen financiare për Shqipërinë, pas bllokimit të mëparshëm të fondeve për sektorin e bujqësisë. Arsyeja mbetet e njëjtë: dyshime serioze për keqmenaxhim dhe korrupsion të fondeve publike.
Sipas informacioneve të konfirmuara nga burime të pavarura institucionale, vendimi për ngrirjen urgjente të financimeve në sektorin digjital është marrë pas shpërthimit të skandalit që përfshin Agjencinë Kombëtare të Shoqërisë së Informacionit (AKSHI). Brukseli vlerëson se rreziqet për abuzim me fondet janë të larta dhe se kushtet minimale të transparencës dhe kontrollit nuk janë përmbushur.
Fondet e ngrira përfshijnë programin shumëvjeçar për ekonominë dhe shoqërinë digjitale për periudhën 2024–2027, i cili kishte një buxhet total prej 44 milionë eurosh, nga të cilat 30 milionë financoheshin drejtpërdrejt nga Bashkimi Europian. Ky program synonte modernizimin e shërbimeve publike, përmirësimin e infrastrukturës digjitale dhe rritjen e aksesit në teknologji.
Po ashtu, pezullimi prek edhe projekte të financuara përmes Kuadrit të Investimeve për Ballkanin Perëndimor, përfshirë programin për pajisjen e rreth 600 shkollave me laboratorë inteligjentë. Ky projekt kishte një kosto totale prej mbi 44 milionë eurosh, ku 14 milionë ishin grant i drejtpërdrejtë nga BE.
Axhenda digjitale është gjithashtu pjesë e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, ku Bashkimi Europian ka parashikuar një paketë financiare prej 6 miliardë eurosh për rajonin. Për momentin, nuk është e qartë se sa prej këtyre fondeve do të preken drejtpërdrejt nga pezullimi ndaj Shqipërisë, por burime europiane bëjnë të ditur se çdo disbursim i ri do të mbetet i ngrirë deri në një njoftim të dytë.
Ky vendim përbën një sinjal të fortë politik dhe financiar nga Brukseli, duke treguar se toleranca ndaj korrupsionit institucional ka arritur kufirin maksimal. BE synon të shmangë çdo rrezik që fondet e saj të përdoren në mënyrë të paligjshme ose pa rezultate konkrete.
Situata po krijon një përplasje të hapur mes qeverisë shqiptare dhe institucioneve europiane: nga njëra anë, akuzat për abuzim të fondeve publike, dhe nga ana tjetër, reagimi gjithnjë e më i ashpër i Bashkimit Europian përmes bllokimit të financimeve.
Ajo që mbetet e paqartë është se sa gjatë do të zgjasë kjo situatë dhe nëse qeveria shqiptare do të jetë në gjendje të rikthejë besimin e Brukselit. Për momentin, mesazhi është i qartë: pa transparencë dhe pa luftë reale kundër korrupsionit, fondet europiane do të mbeten të mbyllura.
