Nga maja e Dajtit, Tirana duket sikur merr frymë me vështirësi.
Në ditët kur qielli duhet të jetë i kthjellët, mbi qytet qëndron një shtresë gri e varur mes tokës dhe horizontit. Banorët e njohin mirë. E quajnë smog.
Për vite me radhë, ndotja e ajrit ka qenë pjesë e bisedave të përditshme, por shpesh ka mbetur një shqetësim i paqartë dhe i pamatshëm. Tashmë, vetë Bashkia e Tiranës i ka dhënë formë konkrete këtij realiteti përmes “Planit të Veprimit për Menaxhimin e Cilësisë së Ajrit 2026-2040”, i hartuar nga Qendra e Monitorimit të Mjedisit dhe i diskutuar në Këshillin Bashkiak, i cili dokumenton nivele alarmante të grimcave të imëta, gazrave toksikë dhe ndotësve të lidhur kryesisht me trafikun urban.
Shifrat tregojnë se në disa prej nyjeve më të frekuentuara të Tiranës, ajri që thithin çdo ditë mijëra qytetarë rezulton të jetë disa herë mbi kufijtë e lejuar nga Bashkimi Europian.
Më problematik rezulton “21 Dhjetori” një nga nyjet më të ngarkuara të trafikut në kryeqytet.
Sipas monitorimeve të përfshira në plan, gjatë periudhës tetor-nëntor 2025 aty u regjistruan 102.8 mikrogramë për metër kub grimca PM10, më shumë se dyfishi i kufirit vjetor të Bashkimit Europian prej 40 mikrogramësh.
Në të njëjtën periudhë, niveli i grimcave PM2.5 arriti në 70.7 mikrogramë për metër kub, pothuajse trefishi i kufirit europian prej 25 mikrogramësh.
Pas tij renditet Rruga e Kavajës me 94.7 mikrogramë PM10 për metër kub, kryqëzimi i Rrugës së Dibrës me Bardhylin me 82.4 mikrogramë për metër kub dhe Zogi i Zi me 64.7 mikrogramë për metër kub.
Në të gjitha këto pika, ndotja rritet ndjeshëm gjatë muajve të vjeshtës dhe dimrit, kur kushtet atmosferike favorizojnë grumbullimin e ndotësve pranë sipërfaqes së tokës.
Kontrasti me periferinë është i fortë. Në Petrelë, niveli i PM10 gjatë së njëjtës periudhë ishte vetëm 2.65 mikrogramë për metër kub, ndërsa në Baldushk 8.11 mikrogramë.
Për grimcat PM2.5, Petrela regjistroi 1.74 mikrogramë për metër kub dhe Baldushku 5.78 mikrogramë.
Dallimi mes qendrës së Tiranës dhe zonave rurale matet me dhjetëra herë.
Ndotja
Ndotja e ajrit në Tiranë nuk matet vetëm me PM10 dhe PM2.5. Monitorimet tregojnë se në të njëjtat zona ku trafiku është më i rënduar regjistrohen edhe nivelet më të larta të dioksidit të azotit (NO₂), një ndotës i lidhur drejtpërdrejt me gazrat e automjeteve. Në kryqëzimin e “21 Dhjetorit” niveli i NO₂ arriti në 257.4 mikrogramë për metër kub, ndërsa tek Zogu i Zi në 217 mikrogramë për metër kub. Të dyja vlerat tejkalojnë disa herë kufirin europian prej 40 mikrogramësh.
Po aq shqetësuese janë edhe të dhënat për benzenin, një substancë e klasifikuar si kancerogjene. Tek “21 Dhjetori” u regjistruan deri në 42.8 mikrogramë për metër kub, më shumë se tetë herë mbi kufirin e Bashkimit Europian, ndërsa tek Zogu i Zi niveli arriti në 25 mikrogramë për metër kub.
Plani evidenton gjithashtu nivele shqetësuese të plumbit (Pb) në të gjitha pikat urbane të monitoruara, duke sinjalizuar ekspozim të vazhdueshëm ndaj një metali të rëndë me pasoja të njohura për shëndetin e njeriut.
Mjekët
Megjithatë, sipas specialistëve, rreziku më i madh vazhdon të vijë nga grimcat e imëta PM2.5.
