Hetimet disa vjeçare për abuzimet me fondet e Bashkimit Evropian në bujqësi po hyjnë në një fazë vendimtare, teksa SPAK ka nisur komunikimin e akuzave për personat e parë të përfshirë.
Biznesmeni Reni Ashiku është njohur zyrtarisht me akuzën për ndikim të paligjshëm. Ai është pronar i kompanisë “GoFarming R&D” dhe bashkëpronar në një firmë konsulence, të cilat dyshohet se kanë qenë pjesë e skemës së përfitimit nga fondet IPARD.
Sipas hetimeve, një nga mekanizmat kryesorë të abuzimit, i evidentuar edhe nga OLAF, ka qenë detyrimi i aplikantëve që të paguanin përqindje të konsiderueshme të grantit tek kompani konsulence të “përzgjedhura”, të cilat më pas ndërhynin për të lehtësuar përfitimin e fondeve nga AZHBR.
Ndërkohë, hetimet pritet të zgjerohen edhe më tej. Në fokus mbetet edhe ish-ministrja e Bujqësisë, Frida Krifca, e cila është marrë më herët në pyetje nga prokurorët për këtë dosje.
Si nisi skandali
Çështja daton që në vitin 2021, kur OLAF i dërgoi një kallëzim penal autoriteteve shqiptare, duke evidentuar abuzime të mëdha me fondet IPARD II. Sipas këtij institucioni, mbi 33 milionë euro fonde të taksapaguesve evropianë dyshohet se janë shpërdoruar përmes skemave të dyshimta.
Pavarësisht paralajmërimeve, fondet IPARD III për Shqipërinë u bllokuan nga Bashkimi Evropian në vitin 2023, për shkak të mungesës së besimit në menaxhimin e tyre.
Skema dhe përmasat
Hetimet kanë zbuluar një rrjet të gjerë përfituesish, ku përfshihen biznesmenë, zyrtarë dhe subjekte të ndryshme. Në disa raste, fondet e destinuara për zhvillimin e bujqësisë janë përdorur për investime që nuk lidhen me qëllimin e programit, si ndërtimi i vilave apo resorteve turistike.
Autoritetet kanë kërkuar kthimin e fondeve në disa raste, ndërsa për një pjesë të përfituesve kjo kërkesë është refuzuar.
Çfarë pritet
Dosja IPARD konsiderohet një nga hetimet më të mëdha për korrupsion me fonde të huaja në Shqipëri. Burime pranë hetimit bëjnë me dije se priten të tjera masa dhe komunikime akuzash ndaj personave të përfshirë, ndërsa mbetet për t’u parë nëse hetimet do të shkojnë deri në nivelet më të larta politike dhe administrative.
Zhvillimet në vijim do të tregojnë nëse kjo çështje do të sjellë një goditje të gjerë ndaj korrupsionit në menaxhimin e fondeve publike dhe atyre të Bashkimit Evropian.
