Aleanca strategjike mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit po kalon një nga momentet më të vështira të viteve të fundit. Pas dekadash bashkëpunimi të ngushtë, raportet mes presidentit amerikan Donald Trump dhe kryeministrit izraelit Benjamin Netanyahu duket se janë futur në një fazë tensioni të hapur, ndërsa negociatat e Uashingtonit me Iranin po krijojnë përçarje të thella mes dy aleatëve.
Në qendër të mosmarrëveshjeve qëndron strategjia amerikane për t’i dhënë fund konfliktit rajonal dhe për të arritur një marrëveshje me Teheranin. Sipas raportimeve të mediave ndërkombëtare, Irani ka vendosur si kusht kryesor ndërprerjen e operacioneve ushtarake izraelite në Libanin jugor, kërkesë që ka përplasur interesat e Uashingtonit me ato të qeverisë së Benjamin Netanyahut.
Telefonata që zbuloi krizën
Raportimet për një bisedë telefonike mes Trump dhe Netanyahut kanë shtuar spekulimet për një krisje serioze në marrëdhëniet personale mes dy liderëve. Edhe pse Shtëpia e Bardhë nuk e ka konfirmuar zyrtarisht përmbajtjen e saj, mediat amerikane raportojnë se presidenti amerikan i ka kërkuar kryeministrit izraelit të ndalojë përshkallëzimin ushtarak në Liban.
Sipas këtyre raportimeve, Trump e ka kritikuar ashpër Netanyahun, duke e akuzuar se po dëmton interesat strategjike të SHBA-së dhe imazhin ndërkombëtar të Izraelit.
Pak ditë më vonë, në një intervistë për Axios, presidenti amerikan deklaroi se Netanyahu “e di kush është shefi”, një koment që u interpretua si konfirmim i tensioneve mes dy liderëve.
Uashingtoni kërkon një kurs të ri
Administrata amerikane duket e vendosur të avancojë negociatat me Iranin, duke e konsideruar stabilitetin rajonal një prioritet të politikës së jashtme.
Edhe zëvendëspresidenti JD Vance ka paralajmëruar publikisht drejtuesit izraelitë se siguria e vendit mbështetet në masë të madhe te ndihma ushtarake amerikane, duke kujtuar se pjesa më e madhe e sistemeve mbrojtëse të Izraelit financohen dhe furnizohen nga SHBA.
Ndryshon klima politike në SHBA
Ndërkohë, edhe brenda politikës amerikane po shtohen zërat kritikë ndaj mbështetjes së pakushtëzuar për Izraelin.
Figura të njohura të lëvizjes konservatore MAGA, si Marjorie Taylor Greene dhe Tucker Carlson, kanë kërkuar një rishikim të politikës amerikane në Lindjen e Mesme, duke argumentuar se interesat e SHBA-së nuk duhet të identifikohen automatikisht me çdo vendim të qeverisë izraelite.
Analistët vlerësojnë se Trump gëzon mjaftueshëm autoritet brenda Partisë Republikane për të ndjekur një linjë më të pavarur ndaj Tel Avivit nëse e konsideron të nevojshme.
Alarm në Tel Aviv
Në Izrael po rritet shqetësimi se përkeqësimi i marrëdhënieve me Uashingtonin mund të ketë pasoja të rënda strategjike.
SHBA mbetet partneri kryesor ushtarak dhe diplomatik i Izraelit, duke garantuar miliarda dollarë ndihmë ushtarake dhe mbështetje të vazhdueshme në forumet ndërkombëtare, përfshirë përdorimin e vetos në Këshillin e Sigurimit të OKB-së.
Kundërshtarët politikë të Netanyahut kanë nisur ta akuzojnë atë se ka dëmtuar raportet me aleatin më të rëndësishëm të vendit. Ish-kryeministri Yair Lapid dhe ish-shefi i Shtabit Gadi Eisenkot kanë paralajmëruar se izolimi diplomatik i Izraelit mund të thellohet nëse nuk rivendosen marrëdhëniet me administratën amerikane.
Aleanca mbetet strategjike
Pavarësisht tensioneve, ekspertët nuk parashikojnë një shkëputje të aleancës mes SHBA-së dhe Izraelit. Megjithatë, zhvillimet e fundit tregojnë se marrëdhënia nuk është më aq e pakushtëzuar sa në të kaluarën.
Negociatat me Iranin, situata në Liban dhe përpjekjet për një stabilizim më të gjerë të Lindjes së Mesme pritet të jenë faktorët që do të përcaktojnë drejtimin e marrëdhënieve mes Uashingtonit dhe Tel Avivit në muajt e ardhshëm, ndërsa Benjamin Netanyahu përballet njëkohësisht me presion të fortë ndërkombëtar dhe sfida politike në vendin e tij.
