Në zemër të Detit Baltik, ishulli suedez Gotland po kthehet në një nga pikat më strategjike të mbrojtjes së NATO-s përballë Rusisë. Vetëm 300 kilometra larg enklavës ruse të militarizuar të Kaliningrad, ishulli konsiderohet nga ekspertët ushtarakë si një element kyç për kontrollin e hapësirës ajrore dhe detare në rajon.
Sipas një analize të publikuar nga Politico, NATO dhe Suedia po investojnë me ritme të shpejta në forcimin e mbrojtjes së Gotlandit, ndërsa shqetësimet për një kërcënim të mundshëm rus dhe luftën hibride në rajon vazhdojnë të rriten.
Së fundmi, ishulli priti stërvitjen më të madhe ushtarake të koordinuar nga NATO që prej anëtarësimit të Suedisë në aleancë në vitin 2024. Rreth 18 mijë ushtarë nga 13 vende morën pjesë në simulimin e një skenari mbrojtës kundër një sulmi të mundshëm rus.
Shefi i Shtabit të Mbrojtjes Suedeze, Michael Claesson, paralajmëroi se kërcënimi mbetet real dhe se përgatitja e vazhdueshme është thelbësore për sigurinë e rajonit.
Ekspertët e sigurisë e quajnë Gotlandin “aeroplanmbajtësja e pafundosshme”, pasi kontrolli i tij u jep forcave ushtarake mundësinë të monitorojnë dhe ndikojnë në një pjesë të madhe të Detit Baltik. Nga ishulli, avionët luftarakë mund të arrijnë shpejt kryeqytetet baltike, ndërsa sistemet moderne të mbrojtjes ajrore mund të kontrollojnë korridore strategjike të transportit dhe komunikimit.
Nëse ishulli do të binte nën kontrollin rus, analistët vlerësojnë se Moska mund të izolonte Finlandën dhe shtetet baltike nga mbështetja e aleatëve. Në të kundërt, mbajtja e Gotlandit nga NATO forcon ndjeshëm aftësinë e aleancës për të kontrolluar rajonin.
Për këtë arsye, Suedia ka investuar mbi 200 milionë euro në infrastrukturën ushtarake të ishullit, ka rikthyer njësi të blinduara me tanke Leopard 2 dhe automjete luftarake CV90, si dhe po zgjeron praninë ushtarake me mijëra trupa shtesë. Nga viti 2028 pritet të vendosen edhe sistemet moderne të mbrojtjes ajrore IRIS-T.
Megjithatë, kërcënimi nuk konsiderohet vetëm ushtarak. Autoritetet suedeze raportojnë se Gotlandi ka qenë objekt i incidenteve të shumta hibride, përfshirë sabotime ndaj infrastrukturës së ujit, dëmtime të kabllove nënujore dhe ndërhyrje në komunikimet radio.
Në të njëjtën kohë, pasiguritë rreth angazhimit amerikan në Evropë kanë shtuar shqetësimet brenda NATO-s. Reduktimi i pranisë së trupave amerikane në disa stërvitje dhe debatet mbi rolin e SHBA-së në aleancë kanë nxitur vendet europiane të investojnë më shumë në aftësitë e tyre mbrojtëse.
Një tjetër mësim i rëndësishëm nga stërvitjet e fundit lidhet me përdorimin e dronëve. Ushtarë ukrainas të përfshirë në trajnim demonstruan efektivitetin e lartë të teknologjisë moderne, duke nxjerrë në pah nevojën që ushtritë europiane të përshtaten me realitetet e reja të luftës.
Ndërsa tensionet mes NATO-s dhe Rusisë mbeten të larta, Gotlandi po shndërrohet gjithnjë e më shumë në një simbol të strategjisë së re mbrojtëse të aleancës në rajonin baltik dhe në një nga pikat më të rëndësishme të sigurisë europiane.
