Rasti i kompanisë greke Aktor S.A. në projektin e autostradës Tiranë–Elbasan mbetet një nga çështjet më të debatueshme të infrastrukturës në Shqipëri, për shkak të kostove të larta dhe përfundimit në arbitrazh ndërkombëtar.
Projekti, i nisur si një investim strategjik për të lidhur kryeqytetin me Elbasanin dhe për të shmangur segmentin e vështirë të Qafës së Krrabës, u përball me probleme të shumta teknike, sidomos në zonën e Ibës, ku rrëshqitjet e dheut detyruan ndërhyrje shtesë dhe rritje të kostove.
Këto zhvillime çuan në pretendime financiare nga kompania ndërtuese për punime jashtë kontratës fillestare. Mosmarrëveshja u trajtua fillimisht nga një Bord për Zgjidhjen e Mosmarrëveshjeve, i cili dha vendime në favor të kompanisë për disa nga këto pretendime.
Një nga pikat kyçe të debatit lidhet me faktin që institucionet shqiptare nuk kundërshtuan në kohë këto vendime, brenda afateve të përcaktuara kontraktuale. Si pasojë, çështja përfundoi në arbitrazh në International Chamber of Commerce në Paris, ku vendimi final ishte në favor të kompanisë.
Tribunali urdhëroi Shqipërinë të paguante një shumë të konsiderueshme për punimet shtesë, duke e kthyer këtë rast në një nga faturat më të diskutueshme për buxhetin e shtetit.
Në këtë kontekst, janë përmendur edhe institucionet përgjegjëse të kohës, përfshirë Autoriteti Rrugor Shqiptar dhe Ministrinë e Infrastrukturës, të cilat kishin rol në administrimin e kontratës dhe ndjekjen e procedurave ligjore.
Ndërkohë, çështja ka pasur edhe zhvillime në drejtësinë shqiptare. Disa zyrtarë janë hetuar për mënyrën e menaxhimit të projektit, megjithëse procese të caktuara gjyqësore kanë përfunduar pa dënime për mungesë provash. Hetime të tjera janë vijuar nga SPAK për të sqaruar përgjegjësitë e mundshme në nivele më të larta.
Rasti “Aktor” shpesh rikthehet në debat publik sa herë diskutohet për kontratat publike, menaxhimin e projekteve të mëdha dhe transparencën në marrëdhëniet me kompanitë ndërkombëtare. Ai mbetet një shembull i kompleksitetit të projekteve infrastrukturore dhe rëndësisë së ndjekjes rigoroze të procedurave ligjore dhe kontraktuale.
