Seanca e parë e gjyqit në themel ndaj Ilir Meta ka hapur një debat të fortë mbi transparencën dhe rolin e mediave në proceset gjyqësore.
Gjyqtarja e çështjes refuzoi lejimin e kamerave dhe transmetimin live të seancës, duke iu referuar një vendimi të Këshilli i Lartë Gjyqësor. Megjithatë, sipas interpretimit të bërë publik, akti në fjalë nuk ndalon praninë e mediave, por synon pikërisht rritjen e transparencës.
Bëhet fjalë për vendimin nr. 176 të dhjetorit 2023, i cili miraton një udhëzues për marrëdhëniet e gjykatave me publikun dhe median. Në nenin 14 të këtij udhëzuesi parashikohet qartë se:
- Seancat gjyqësore mund të regjistrohen dhe transmetohen në media, me kërkesë të mediave ose me vendim të gjyqtarit.
- Regjistrimi dhe transmetimi lejohet për aq kohë sa nuk cenon procesin e rregullt ligjor.
Pra, ndryshe nga sa u pretendua në sallën e gjyqit, udhëzuesi nuk vendos ndalim të përgjithshëm për kamerat, por parashikon kufizime vetëm në raste të veçanta, të cilat duhet të arsyetohen.
Sipas ekspertëve juridikë, e drejta për një proces publik është e garantuar nga Kushtetuta dhe nga standardet ndërkombëtare, përfshirë Konventën Europiane për të Drejtat e Njeriut. Një seancë publike nënkupton jo vetëm praninë fizike të publikut, por edhe mundësinë e ndjekjes përmes mediave.
Në këtë kuadër, ndalimi i kamerave duhet të bazohet në arsye konkrete ligjore, si mbrojtja e dëshmitarëve apo privatësia e palëve, dhe jo në interpretime të përgjithshme të një udhëzuesi që në thelb synon transparencën.
Debati për këtë çështje pritet të vijojë, duke ngritur pikëpyetje mbi balancën mes transparencës dhe garantimit të një procesi të rregullt ligjor.
