Vizita në Tiranë e ambasadorit amerikan në NATO, Matthew Whitaker, ka rikthyer në fokus debatin për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes nga vendet aleate, përfshirë Shqipërinë.
Gjatë takimeve me kryeministrin Edi Rama dhe zyrtarë të tjerë të sigurisë, Whitaker theksoi objektivin e shpallur nga Donald Trump për rritjen e buxhetit të mbrojtjes deri në 5% të Prodhimit të Brendshëm Bruto. Ky nivel është ndjeshëm më i lartë se objektivi aktual prej 2% që kërkohet nga NATO.
Mesazhi shihet si një sinjal i qartë për një fazë të re të politikave të sigurisë, në një kontekst global me tensione të shtuara. Shqipëria aktualisht ka një nivel shpenzimesh rreth 2% të PBB-së për mbrojtjen, por arritja e një objektivi prej 5% konsiderohet sfiduese për kapacitetet ekonomike të vendit.
Ish-zyrtarë ushtarakë kanë ngritur shqetësime për realizimin e këtyre angazhimeve. Sipas tyre, përveç kufizimeve financiare, problem mbetet edhe efikasiteti në përdorimin e fondeve ekzistuese, duke përmendur raste të fondeve të pashpenzuara në fund të vitit buxhetor.
Nga ana tjetër, kryeministri Edi Rama ka theksuar më herët se Shqipëria duhet të fokusohet në rritjen e kapaciteteve specifike në kuadër të aleancës, dhe jo thjesht në rritjen numerike të buxhetit. Ai ka argumentuar se vendet e vogla nuk mund të ndërtojnë një ushtri të plotë në çdo komponent, por duhet të kontribuojnë në mënyrë të specializuar.
Debati për rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes pritet të intensifikohet në muajt në vijim, ndërsa vendet e NATO përballen me kërkesa të reja strategjike dhe sfida ekonomike për përmbushjen e tyre.
