Një shumë prej rreth 6 miliardë dollarësh e depozituar në Katar po del si një nga faktorët kyç që po ndikon drejtpërdrejt balancat diplomatike mes Shtetet e Bashkuara dhe Iran, në sfondin e tensioneve për Ngushtica e Hormuzit.
Këto fonde kanë një histori të ndërlikuar. Ato lidhen me pagesa të papërfunduara për naftën iraniane nga Koreja e Jugut, të cilat u bllokuan pas rikthimit të sanksioneve amerikane nga administrata e Donald Trump në vitin 2018, pas tërheqjes nga marrëveshja bërthamore e arritur në kohën e Barack Obama.
Nga marrëveshje shkëmbimi në instrument presioni
Në vitin 2023, këto para u transferuan në një llogari të kontrolluar në Katar, si pjesë e një marrëveshjeje për shkëmbimin e të burgosurve mes Uashingtonit dhe Teheranit. Por përdorimi i tyre mbeti i kushtëzuar nga miratimi amerikan.
Pas sulmeve të 7 tetorit në Gaza dhe tensioneve rajonale, fondet u ngrinë sërish, duke u kthyer në një instrument presioni në negociatat mes dy vendeve.
Roli në negociatat e fundit
Sipas burimeve të ndryshme, zhbllokimi i këtyre parave është rikthyer në qendër të bisedimeve në Islamabad, ku delegacioni amerikan i udhëhequr nga JD Vance u përball me përfaqësuesit iranianë.
Teherani kërkon akses në fondet, ndërsa SHBA e lidh këtë me çështje strategjike, përfshirë sigurinë e lundrimit në Ngushticën e Hormuzit – një arterie jetike për tregtinë globale të energjisë.
Raportimet sugjerojnë se ka pasur një lidhje të drejtpërdrejtë mes fleksibilitetit iranian në këtë zonë dhe mundësisë për lirimin e fondeve.
Narrativa të kundërta dhe tensione në rritje
Ndërsa zyrtarë amerikanë pretendojnë se anijet e tyre kanë kaluar pa pengesa në ngushticë, mediat iraniane japin një version tjetër, duke thënë se forcat e tyre detare kanë paralajmëruar dhe zmbrapsur praninë amerikane.
Në të njëjtën kohë, Donald Trump e ka paraqitur situatën si një operacion të SHBA për të garantuar sigurinë globale të transportit detar, duke theksuar rëndësinë e këtij korridori për ekonominë botërore.
Paratë si armë diplomatike
Rasti tregon qartë se në diplomacinë moderne, fondet financiare mund të jenë po aq të fuqishme sa presioni ushtarak.
6 miliardë dollarët e “ngrira” janë kthyer në një levë strategjike që ndikon jo vetëm marrëdhëniet SHBA–Iran, por edhe stabilitetin energjetik global.
Në thelb, përtej retorikës politike dhe kërcënimeve ushtarake, loja e vërtetë duket se zhvillohet rreth kontrollit të burimeve financiare – një element që shpesh përcakton drejtimin e negociatave ndërkombëtare.
