Rritja e çmimit të naftës ka sjellë pasoja të forta në ekonominë shqiptare, duke ndikuar drejtpërdrejt në koston e jetesës dhe çmimet e produkteve bazë. Aktualisht, një litër naftë në Shqipëri ka arritur rreth 220 lekë, një nivel që ka nxitur debat të fortë politik dhe ekonomik.
Kritikat janë drejtuar ndaj qeverisë dhe kryeministrit Edi Rama, për mungesë reflektimi në uljen e barrës fiskale mbi karburantet, ndryshe nga disa vende europiane që kanë ndërmarrë masa lehtësuese për qytetarët.
Nga ana tjetër, Rama ka mbrojtur politikën fiskale, duke argumentuar se taksimi i karburantit është i lidhur me përdorimin dhe ndotjen: sipas tij, kush konsumon më shumë naftë, paguan më shumë, duke shmangur një barrë të përgjithshme mbi të gjithë pronarët e automjeteve.
Si ka ndryshuar taksimi ndër vite
Në vitin 2011, qeveria e asaj kohe reformoi sistemin e taksave për automjetet, duke hequr disa tarifa dhe duke e zhvendosur pjesërisht barrën tek karburanti. Fillimisht, taksa e qarkullimit ishte 7 lekë për litër për naftën.
Por në vitin 2014, gjatë mandatit të Edi Rama, kjo taksë u rrit ndjeshëm:
- Nga 7 lekë/litër në 17 lekë/litër
- Më pas në 27 lekë/litër
- Me efektin e TVSH-së, arrin rreth 32.4 lekë për litër
Sipas analizës, kjo rritje përkthehet në rreth 200 milionë euro në vit që mblidhen nga qytetarët përmes taksës së karburantit.
Krahasimi me rajonin
Një nga argumentet kryesore në debat është nëse Shqipëria ka barrë më të lartë fiskale krahasuar me vendet e rajonit.
Sipas të dhënave të publikuara:
- Maqedonia e Veriut: rreth 200 euro/vit
- Kosova: 250–350 euro/vit
- Shqipëria: 245–345 euro/vit
- Serbia: 250–450 euro/vit
Këto shifra tregojnë se, në nivel vjetor për automjetet, Shqipëria nuk është domosdoshmërisht më e larta në rajon, por debati mbetet tek struktura e taksimit—pra, sa pjesë e barrës bie mbi karburantin dhe sa mbi tarifat fikse.
Debati vazhdon
Çështja e çmimit të naftës dhe taksave mbetet një nga temat më të ndjeshme ekonomike në vend. Ndërsa qeveria argumenton për një sistem më “të drejtë” bazuar në konsum, kritikët e shohin si një barrë të rëndë që godet drejtpërdrejt qytetarët dhe bizneset.
Në kushtet e rritjes globale të çmimeve të energjisë, presioni për ndërhyrje fiskale pritet të vijojë edhe në muajt në vazhdim.
