Lituania ka shpallur gjendje të jashtëzakonshme pas një serie incidentesh të rrezikshme në hapësirën e saj ajrore, për shkak të balonave meteorologjike që, sipas autoriteteve, po përdoren nga kontrabandistët në Bjellorusi për të dërguar cigare përtej kufirit. Situata ka detyruar aeroportin e Vilniusit të pezullojë disa herë operacionet dhe ka ngritur shqetësime serioze për sigurinë kombëtare.
Balonat e kontrabandës—rrezik i ri dhe i paprecedentë
Ministri i Brendshëm lituanez, Vladislavs Kondratovics, deklaroi gjatë një mbledhjeje të transmetuar drejtpërdrejt nga qeveria se vendimi për gjendjen e jashtëzakonshme nuk lidhet vetëm me problemet në aviacionin civil, por përfaqëson një kërcënim më të gjerë:
“Gjendja e jashtëzakonshme po shpallet jo vetëm për shkak të problemeve në aviacionin civil, por edhe për arsye të sigurisë kombëtare.”
Sipas tij, përdorimi i balonave ka krijuar pengesa të përsëritura për trafikun ajror dhe rrezikon sigurinë e avionëve civilë, pasi balonat lëvizin në lartësi të paparashikueshme dhe paraqesin rrezik të drejtpërdrejtë për fluturimet.
Ushtria merr kompetenca të zgjeruara
Në kuadër të gjendjes së jashtëzakonshme, ushtria lituaneze merr më shumë liri veprimi dhe mund të bashkëpunojë me policinë ose të ndërhyjë e pavarur për neutralizimin e këtyre incidentëve. Ministri Kondratovics nuk zbuloi detaje të operacioneve, ndërsa mbetet e paqartë se sa do të zgjasë masa e jashtëzakonshme.
Akuzat dhe kundër-akuzat mes Lituanisë dhe Bjellorusisë
Lituania e akuzon hapur Bjellorusinë se po toleron ose po organizon kontrabandën ajrore për të destabilizuar kufirin.
Bjellorusia nga ana tjetër, i ka mohuar akuzat dhe ka pretenduar se Lituania ka ndërmarrë provokime—duke përmendur madje një incident ku sipas tyre një dron lituanez ka hedhur “materiale ekstremiste” brenda territorit bjellorus.
Lituania dhe BE i kanë quajtur këto pretendime “absurde” dhe i kanë cilësuar veprimet e Bjellorusisë një taktikë presioni hibrid.
Reagimi i BE-së: “Një sulm hibrid i papranueshëm”
Presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, më 1 dhjetor paralajmëroi se situata në kufirin lituanez po përkeqësohet ndjeshëm:
“Ndërhyrjet me balona nga Bjellorusia janë një sulm hibrid, plotësisht i papranueshëm.”
Ajo shprehu mbështetje të plotë për Lituaninë dhe tha se BE do të jetë e gatshme të forcojë masat mbrojtëse në kufijtë lindorë të unionit.
Episod i ri në një histori tensioni
Kjo nuk është hera e parë që Lituania vendos gjendje të jashtëzakonshme ndaj Bjellorusisë. Në vitin 2021, vendi e vendosi këtë masë për shkak të fluksit të migrantëve të dërguar drejt kufirit nga regjimi i Lukashenkos—një veprim i cilësuar nga BE si “armëzim i migracionit”.
