Skandali që ka shpërthyer në Bruksel, me bastisjen e zyrave të Shërbimit Evropian të Veprimit të Jashtëm (EEAS) dhe të Kolegjit të Evropës, po rikthen vëmendjen tek mënyra se si ky institucion u vendos në Shqipëri dhe sidomos tek mënyra se si iu dha godina në Qytetin Studenti dhe 17 milionë euro nga buxheti i shtetit.
Filiali i Kolegjit të Evropës në Tiranë — një projekt personal i Ramës dhe Mogherinit
Më 23 tetor 2024, kryeministri Edi Rama inauguroi vitin e ri akademik të Kolegjit të Evropës në Tiranë, filialit më të ri të institucionit, i cili drejtohet nga Federica Mogherini. Ish-shefja e diplomacisë së BE-së, tashmë e arrestuar në Belgjikë, ishte personalisht e pranishme në ceremoninë e hapjes së kampusit shqiptar.
Ky projekt është konsideruar gjerësisht si një nga investimet më të promovuara politikisht nga qeveria Rama.
Godina e Qytetit Studenti — si iu dha Kolegjit të Europës
Një nga aspektet më të diskutueshme lidhet me faktin se Bashkia e Tiranës, me vendim të Këshillit Bashkiak, i dha Kolegjit të Evropës një nga godinat e Qytetit Studenti. Si pasojë, studentët shqiptarë u zhvendosën në një ndërtesë tjetër, duke u reduktuar kapacitetet e akomodimit.
Projektvendimi i Bashkisë e ka justifikuar këtë lëvizje si “nevojë për arsimin europian”, por kritikët e kanë cilësuar si një akt të shfrytëzimit të hapësirave publike në funksion të një projekti me përfitues të huaj.
17 milionë euro për ndërtimin e godinës së re – kontrata me Fusha shpk dhe Ed Konstruksion
Qeveria shqiptare autorizoi Fondin Shqiptar të Zhvillimit për të hapur garën e ndërtimit të godinës së re të Kolegjit të Evropës në Tiranë. Fitues u shpallën kompanitë Fusha shpk dhe Ed Konstruksion, me një kontratë rreth 17 milionë euro, vetëm për fazën e parë të projektit.
Kjo shumë është shumëfish më e lartë se vlera e godinës së blerë në Belgjikë, e cila po hetohet nga EPPO për korrupsion dhe pabarazi në tenderim — vetëm 3.2 milionë euro.
Pikërisht ky kontrast ka ngritur pikëpyetje mbi transparencën e projektit në Tiranë.
Hetimi i EPPO-s: dyshime për informacione të brendshme dhe favorizim
Në Belgjikë, bastisjet u kryen në:
- Zyrat e EEAS në Bruksel
- Ndërtesa të Kolegjit të Evropës në Bruges
- Banesat e të dyshuarve
Hetimi i EPPO-s fokusohet te procedura e tenderimit për Akademinë Diplomatike të BE-së, një program trajnimi 9-mujor për diplomatët e rinj. Dyshohet se përfaqësues të Kolegjit të Evropës mund të kenë marrë informacione të brendshme për kriteret e tenderit para publikimit zyrtar, duke shkelur rregullat e konkurrencës së ndershme.
Ekziston dyshimi se është shkelur neni 169 i Rregullores Financiare të BE-së, që lidhet me transparencën dhe barazinë në tendera.
Faktet nën hetim — të raportuara fillimisht nga OLAF — mund të përbëjnë:
- mashtrim në prokurim,
- korrupsion,
- konflikt interesi,
- shkelje të sekretit profesional.
Për të vazhduar hetimet, EPPO ka kërkuar dhe ka marrë miratimin për heqjen e imunitetit të disa prej të dyshuarve.
A preket Tirana nga hetimi i Belgjikës?
Duke qenë se Kolegji i Evropës ka një filial zyrtar në Tiranë dhe memoria publike lidh projektin me figura të nivelit të lartë politik — Rama dhe Mogherini — skandali që ka shpërthyer në Bruksel hedh automatikisht hije dyshimi mbi çdo segment të rrjetit të Kolegjit, përfshirë edhe atë shqiptar.
Pikërisht dhurimi i godinës së Qytetit Studenti dhe investimi 17 milionë eurosh janë tani më shumë se një debat politik — janë një çështje që mund të bëhet pjesë e analizave ndërkombëtare mbi mënyrën se si Kolegjit i është zgjeruar veprimtaria në Ballkan.
Hetimet në Belgjikë vazhdojnë, dhe mbetet për t’u parë nëse rrjeti i Kolegjit të Europës dhe financimet nga qeveri të ndryshme do të jenë pjesë e një skeme më të gjerë që EPPO po heton.
