Shqipëria ka thelluar varësinë e saj nga tregjet e huaja për furnizimin me ushqime gjatë 10-mujorit të vitit 2025. Sipas të dhënave zyrtare, vendi ka shpenzuar 135 miliardë lekë, ose rreth 1.4 miliardë euro, për të importuar produkte ushqimore — një rritje prej 3.4% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024.
Pavarësisht rritjes së lehtë të eksporteve, prodhimi vendas vazhdon të mos e mbulojë nevojën e tregut të brendshëm, duke e shtyrë ekonominë shqiptare të mbështetet gjithnjë e më shumë te importet.
Çmimet globale dhe konsumi në rritje çojnë drejt importimeve më të mëdha
Ekspertët pohojnë se rritja e importeve vjen nga një kombinim faktorësh:
- Rritja e çmimeve në tregjet ndërkombëtare, sidomos për produkte si kafeja dhe kakao.
- Zgjerimi i konsumit të brendshëm, i nxitur edhe nga fluksi i lartë i turistëve.
- Rritja e kërkesës për produkte të diversifikuara, që prodhimi vendas nuk arrin t’i ofrojë.
Importet e ushqimeve, sipas të dhënave, janë tre herë më të larta se eksportet, duke konfirmuar mungesën e balancës mes prodhimit dhe konsumit.
Grupet me rritjen më të fortë të importeve
Disa kategori ushqimore kanë shënuar rritje të ndjeshme:
- Kafe, çaj dhe erëza: +38%
- Fruta dhe arra të ngrënshme: +11.6%
- Bulmetore dhe vezë: +12.2%
- Ushqime të përgatitura prej mishi, peshku dhe molusqe: +14.3%
- Kakao dhe produktet e saj: +10%
Në total, importet ushqimore janë rritur me rreth 3 miliardë lekë (30 milionë euro) në krahasim me vitin e kaluar.
Pasojat ekonomike: varësi e lartë dhe rrezik për sigurinë ushqimore
Varësia e qëndrueshme ndaj importeve sjell disa rreziqe për ekonominë:
- Ndjeshmëri ndaj luhatjeve globale të çmimeve
- Rritje e deficitit tregtar
- Konkurrencë më e ulët dhe demotivim për prodhuesit vendas
- Rrezik më i lartë për sigurinë ushqimore, në rast të ndërprerjes së zinxhirit të furnizimit
- Kontroll më i vështirë i cilësisë, për shkak të volumit të madh të produkteve që hyjnë në treg
Fermerët kërkojnë politika mbështetëse dhe strategji kombëtare
Sipas përfaqësuesve të sektorit bujqësor, rritja e prodhimit vendas mund të arrihet vetëm përmes:
- Stimujve fiskalë
- Subvencioneve për teknologji dhe pajisje moderne
- Kredive me norma të ulëta
- Trajnimeve dhe mbështetjes për menaxhim modern të fermave
Aktualisht, Shqipëria nuk ka një koordinim të plotë institucional apo një strategji kombëtare afatgjatë që të identifikojë prioritetet në prodhimin ushqimor, balancimin e tregut dhe monitorimin e importeve.
Ekspertët theksojnë se pa një qasje të tillë strategjike, vendi do të vazhdojë të mbështetet te importet, duke rritur ekspozimin ndaj goditjeve të jashtme ekonomike.
