Në qytetin e Korçës, rrëfimet për njerëz që u përplasën me dhunën e diktaturës janë të shumta, por pak prej tyre mbeten aq të freskëta në kujtesën e qytetit sa ajo e Namik Spahiut. Një burrë i qeshur, me humor të hollë e me një jetë të rrënuar nga një dënim i padrejtë, që përfundoi nga një komunist idealist në një nga “armiqtë e popullit”.
Një jetë e thjeshtë që ndryshoi brenda natës
I lindur më 16 shtator 1933 në një familje të njohur korçare, Namiku u rrit me vlera pune e ndershmërie. Mësoi me zell, punoi në çdo punë që i doli përpara dhe përfundoi shkollën ekonomike në Korçë. Për 17 vite me radhë ishte një komunist i rregullt, besnik ndaj partisë dhe idealit të saj.
Por më 15 nëntor 1975, jeta e tij u thye papritur.
Ai u arrestua në mbrëmje, në shtëpinë e tij, pak ditë para ditëlindjes. Në derë i trokiti shefi i krimeve të Korçës, Reshat Leskaj, i cili e shpalli “armik”, e futi në një automjet të Degës dhe e dërgoi drejt birucave të errëta ku nuk do të shihte dritë dielli për 7 muaj.
Hetuesia: Tortura, kërcënime dhe dhimbje fizike
Në hetuesi, Namiku përjetoi periudhën më të errët të jetës së tij. Ai u akuzua për “agjitacion e propagandë” — një nga akuzat më tipike dhe më të rënda ndaj atyre që dyshoheshin se kishin folur keq për regjimin.
Hetuesit i kërkonin të pranonte se kishte sharë Byronë Politike, anëtarët e PPSH-së, madje edhe vetë Enver Hoxhën.
Kur ai refuzonte, nisnin torturat.
Ai tregonte me humor të hidhur një episod të tmerrshëm:
“Më goditi hetuesi dhe më tha se kishte vdekur Çu En Lai, kryeministri i Kinës. Nuk dija asgjë. Më tha: ‘Ti do qash!’ Dhe qava, nga dhimbja… jo nga vdekja e tij”.
Këto tortura e lanë me probleme të përhershme në shëndetin e zemrës.
Gjyqi dhe Spaçi: Fillimi i ferrit
Pas 7 muaj torturash, ai u nxor në gjyq me dëshmitarë që nuk i njihte. U dënua me 9 vite e 3 muaj burg, ndërsa prokurori kishte kërkuar 16.
U dërgua në burgun famëkeq të Spaçit, të cilin e përshkruante si një “Holokaust shqiptar”: punë të rënda, ushqim mizor, izolim ekstrem dhe trajtim çnjerëzor.
Në Spaç, megjithëse i akuzuar si “armik”, ai dhe një mik i tij shkruanin fshehurazi parulla pro Enver Hoxhës — një ironi e hidhur e jetës së tij të shkatërruar nga idealet që dikur i besonte.
Goditja e dytë: Gruaja e braktisi si “armik”
Në një letër që i erdhi në burg, ai mori goditjen e dytë më të rëndë: bashkëshortja e tij, një komuniste fanatike, i komunikoi divorcin.
Ajo ishte bindur nga të tjerët se Namiku ishte “armik i partisë”. Ndaj vendosi ta linte, duke mos pritur as kthimin e tij në shtëpi.
“Ajo ishte më komuniste se komunistët. Letra e saj ishte thikë në zemër. Aty e kuptova që kisha humbur gjithçka.”
U kthye në Korçë pas vuajtjes së plotë të dënimit. Gruaja jetonte në katin e sipërm. Ai në katin e poshtëm. Nuk flisnin më.
Jeta pas burgut: Humori si mbrojtje
Për vite me radhë, Namiku u pa nëpër rrugët e Korçës me bastunin e tij, duke bërë humor dhe duke kujtuar historitë e ferrit me një lloj elegance të dhimbshme.
Në pritje të dëmshpërblimit për vitet e burgut, ai largohej nga bota pa e marrë atë që e konsideronte “hakun e tij”.
Ai mbeti në kujtesën e korçarëve si njeriu i gjallë, me humor të pashuar, që e shkatërroi jeta jo për atë që bëri, por për atë që akuzuan se kishte bërë.
