Aktorin e madh e gjetën të vdekur në dhomën e hotelit, gjatë xhirimeve të filmit “Pranvera s’erdhi vetëm”. Çfarë ndodhi me të vërtetë atë ditë marsi të vitit 1985? Një vdekje e shpejtë, heshtja zyrtare dhe pyetjet që mbetën pa përgjigje…
Më 25 mars 1985, qyteti i Durrësit u bë skena e fundit e jetës së një prej ikonave më të mëdha të artit shqiptar. Sandër Prosi, një aktor që mishëroi denjësisht figurën e intelektualit dhe njeriut të thjeshtë në teatër dhe film, u nda nga jeta në rrethana që, edhe sot pas 40 vitesh, mbeten të mjegullta dhe të pazbërthyera plotësisht.
Sipas njoftimeve zyrtare të kohës, Prosi pësoi një hemorragji cerebrale në dhomën e hotelit ku qëndronte gjatë xhirimeve të filmit “Pranvera s’erdhi vetëm”. Një vdekje e beftë, e vetmuar, që e largoi nga jeta pikërisht në kohën kur përgatitej të sillte në ekran një tjetër rol të rëndësishëm.
Por çfarë ndodhi realisht atë ditë?
Asokohe, autoritetet komuniste mbajtën një profil të ulët. U shpall vetëm shkaku mjekësor, pa dhënë shumë detaje mbi rrethanat. Mungesa e transparencës, në një sistem që kontrollonte çdo informacion, ushqeu ndër vite dyshimet dhe hamendësimet. Ishte një vdekje natyrale apo edhe një pasojë e presioneve psikologjike dhe zhgënjimeve që e rëndonin shpirtin e artistit?
Burime të afërta kanë pohuar se në ditët e fundit të jetës, Sandri ishte i qetë, por i heshtur. Dukej i menduar dhe i lodhur. Disa e përshkruajnë si të përhumbur, si dikush që ndjente një fund të afërt. Ai ishte njeri i ndershëm, por nuk i mungonte ndjeshmëria ndaj padrejtësive, ndaj mënyrës si politika trajtonte artin dhe artistin. Kishte rezerva për drejtimin që po merrte kultura në vend, por si çdo burrë me integritet, i mbante përbrenda.
Misteri thellohet edhe më shumë nga një detaj i pazakontë: disa dëshmitarë të xhirimeve kanë përmendur mundësinë që kamerat të kenë qenë aktive në ato momente. Por nuk ekziston asnjë material filmik i publikuar nga ato çaste. A u zhdukën? A u arkivuan dhe u mbyllën përgjithmonë në sirtarët e shtetit?
Ironia e hidhur është se filmi ku po luante kishte një titull simbolik: “Pranvera s’erdhi vetëm”. Për Sandër Prosin, pranvera e atij viti nuk erdhi fare.
Sandri iku në heshtje. Nuk pati fjalime pompoze, nuk pati jehonë mediatike. Por la pas një trashëgimi të jashtëzakonshme – dhjetëra role në teatër dhe mbi 40 filma që i dhanë frymë ekranit shqiptar. Ai mbetet model i përkushtimit, i dinjitetit dhe i artit të vërtetë.
Vdekja e tij mbetet ende e mbuluar me mister, por vepra që la pas është dritë e pastër dhe e pakontestueshme.
Gazetar i EuroAlbania
