Bashkimi Evropian i ka dhënë një gotike të fortë qeverisë. Një ditë më parë gazeta publikoj disa nga shqetësimet që BE ka evidentuara për Shqipërinë, ndërkohë që sot po sjell disa problematika të tjera për vendin tonë, veçanërisht për qeverinë dhe institucionet në varësi të saj. Konkretisht raporti i fundit i Komisionit Evropian për Shqipërinë sjell një pasqyrë shqetësuese mbi situatën e korrupsionit dhe abuzimeve me fondet e Bashkimit Evropian të destinuara për Shqipërinë. Në progres-raporti bie në sy fakti se BE ndalet te IPARD dhe fondet që jep. Ajo kërkon nga qeveria më shumë kontroll. Më pas Bashkimi Evropian ndalet te fondet IPARD, të cilat në fakt janë vjedhur kur në krye të AZHBR ishte Frida Krifca. Ndërkohë përveç hetimeve mbi abuzimet e fondeve të BE-së, tenderat dhe koncesionet e kontestuara, si dhe ndërhyrjet në sistemin gjyqësor, janë disa nga pikat kyçe që shfaqen në këtë raport.
Komisioni Evropian thekson se këto probleme kanë ndikuar rëndë në besueshmërinë e institucioneve shqiptare dhe në përparimin e vendit drejt integrimit në BE. Raporti identifikon një nevojë urgjente për reforma të thella në sistemin e drejtësisë dhe përforcimin e mekanizmave të mbikëqyrjes. Në këtë kontekst, ai bën thirrje për një angazhim më të fortë nga ana e qeverisë për të adresuar këto sfida. Pavarësisht përpjekjeve të Prokurorisë së Posaçme (SPAK) për të ndjekur penalisht rastet e korrupsionit, mungesa e një sistemi gjyqësor të pavarur mbetet një pengesë e madhe. Sipas Brukselit, korrupsioni mbetet problem dhe duhet më shumë punë për ta luftuar. Po ashtu deklarohet se ka përpjekje të shumta nga politika për të ndikuar në gjyqësor.
Goditje i janë dhënë qeverisë edhe sa i takon tenderëve. Problem shihet abuzimi me tenderët dhe kërkohet të merren masa. Po ashtu kritika ka dhe për ligjin e koncesioneve. Ndërkohë Brukseli kërkon një qasje më proaktive në hetimin e parregullsive, duke theksuar rëndësinë e transparencës dhe llogaridhënies në përdorimin e fondeve publike. Kjo situatë paraqet një mundësi për Shqipërinë për të riparuar imazhin e saj ndërkombëtar dhe për të forcuar besimin e qytetarëve. Pra raporti i KE-së shërben si një paralajmërim për qeverinë shqiptare, duke e nxitur atë të veprojë në mënyrë të menjëhershme për të adresuar këto shqetësime të rëndësishme. Një angazhim i fortë për reforma është thelbësor për të siguruar një të ardhme më të qëndrueshme dhe më të ndershme për Shqipërinë, në mënyrë që kjo e fundit të jetë gati për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian.
Pjesë nga raporti
Fondet e BE
Shqipëria të forcojë kontrollet dhe të konsolidojë kapacitetet për të mbrojtur interesat financiare të BE-së, të përfundojë strategjinë e vonuar kundër mashtrimit dhe të sigurojë zbatimin e duhur të raportimit të parregullsive. Nevojitet ngritja e kapaciteteve dhe mbikëqyrja për të siguruar përfundimin e programit IPARD II dhe për të filluar zbatimin efikas të IPARD III në përputhje të plotë me parimet e menaxhimit të shëndoshë financiar. Megjithëse bashkëpunimi me Komisionin Evropian për hetimet është përmirësuar disi, Shqipëria duhet të shtojë përpjekjet e saj për të zhvilluar një histori solide në bashkëpunimin në hetime dhe në raportimin e parregullsive, duke ofruar, ndër të tjera, ndihmë efektive operacionale për hetuesit nga Zyra Kundër Mashtrimit (OLAF).
Drejtësia
Shqipëria mbetet mesatarisht e përgatitur në fushën e reformës së administratës publike (PAR). Ajo bëri përparim të kufizuar në përmbushjen e rekomandimeve të vitit të kaluar. Një post i ri i Ministrit të Shtetit për Administratën Publike dhe Kundër Korrupsionit u krijua në janar 2024, i cili siguron një udhëheqje të qartë politike për agjendën e RAP dhe duhet të përmirësojë koordinimin e përgjithshëm të përpjekjeve për reforma.
Shqetësimet mbeten për përpjekjet për ndërhyrje politike dhe presion mbi sistemin gjyqësor dhe mangësitë në emërimet e bazuara në merita të anëtarëve jo magjistratë të Këshillit të Lartë Gjyqësor (KLGJ) dhe Këshillit të Lartë të Prokurorisë (KLP) dhe integritetin e tyre.
Harta e re gjyqësore u zbatua, por ka ende sfida me cilësinë dhe efikasitetin e drejtësisë. Janë miratuar disa akte përgatitore për krijimin e një sistemi të integruar të menaxhimit të çështjeve, por mungojnë alokimet e nevojshme buxhetore, veçanërisht për komponentin gjyqësor.
Në përgjithësi, korrupsioni mbetet një shqetësim serioz dhe përpjekjet parandaluese kanë pasur një ndikim të kufizuar. Miratimi i një ligji të gjerë për amnisti penale bëri që 40 persona të dënohen nga gjykatat e SPAK-ut dhe të falen plotësisht dhe 65 të tjerëve të ulet dënimi, gjë që ngre shqetësime. Nevojiten vlerësime të synuara të rrezikut dhe masa të dedikuara për të trajtuar korrupsionin në sektorët më të cenueshëm, duke përfshirë policinë, doganat, menaxhimin e tokës dhe pronës, kadastrën shtetërore dhe prokurimin publik.
