Kryeministrja e Bangladeshit, Sheikh Hasina Wazed, ka dhënë dorëheqjen dhe është larguar nga vendi pas javësh protestash të udhëhequra nga studentët që u shndërruan në trazira vdekjeprurëse mbarëkombëtare.
76-vjeçarja iku me një helikopter të hënën në Indi, pasi mijëra protestues sulmuan rezidencën e saj zyrtare në kryeqytetin Dhaka.
Kjo sjell një fund të papritur të mbretërimit të kryeministres më jetëgjatë të Bangladeshit, e cila ka drejtuar vendin për më shumë se 20 vjet në total.
E kredituar për mbikëqyrjen e përparimit ekonomik të vendit të Azisë Jugore, Hasina filloi karrierën e saj politike si një ikonë pro-demokracisë
Megjithatë, vitet e fundit ajo është akuzuar se është kthyer në autokrate dhe se po shtyp çdo kundërshtim ndaj sundimit të saj.
Në janar, ajo fitoi një mandat të katërt të paprecedentë si kryeministre në zgjedhjet e cilësuara gjerësisht nga kritikët si farsë.
Si erdhi në pushtet Sheikh Hasina?
E lindur në një familje myslimane në Bengalin Lindor në vitin 1947, Hasina e kishte në gjak politikën.
Babai i saj ishte udhëheqësi nacionalist Sheikh Mujibur Rahman, “Babai i Kombit” i Bangladeshit, i cili udhëhoqi pavarësinë e vendit nga Pakistani në 1971 dhe u bë presidenti i parë i tij.
Në atë kohë, Hasina kishte krijuar tashmë një reputacion si udhëheqëse studentore në Universitetin e Dhakës.
Babai i saj u vra me shumicën e anëtarëve të familjes së tij në një grusht shteti ushtarak në vitin 1975.
Vetëm Hasina dhe motra e saj më e vogël mbijetuan ndërsa po udhëtonin jashtë vendit në atë kohë.
Pasi jetoi në mërgim në Indi, Hasina u kthye në Bangladesh në vitin 1981 dhe u bë udhëheqëse e partisë politike të cilës i përkiste babai i saj, Liga Awami.
Ajo u bashkua me partitë e tjera politike për të mbajtur protesta pro-demokratike në rrugë gjatë sundimit ushtarak të gjeneralit Hussain Muhammed Ershad. E nxitur nga kryengritja popullore, Hasina u bë shpejt një ikonë kombëtare.
Ajo u zgjodh për herë të parë në pushtet në vitin 1996. Ajo fitoi meritën për nënshkrimin e një marrëveshjeje për ndarjen e ujit me Indinë dhe një marrëveshje paqeje me kryengritësit fisnorë në juglindje të vendit.
Por në të njëjtën kohë, qeveria e saj u kritikua për shumë marrëveshje biznesi të supozuara korruptive dhe se ishte shumë e nënshtruar ndaj Indisë.
Më vonë humbi nga ish-aleates së saj të kthyer në armike, Begum Khaleda Zia nga Partia Nacionaliste e Bangladeshit (BNP), në 2001.
Si trashëgimtare të dinastive politike, të dyja gratë kanë dominuar politikën e Bangladeshit për më shumë se tre dekada dhe njihen si “Begumët që luftojnë”. Begum i referohet një gruaje muslimane të rangut të lartë.
Vëzhguesit thonë se rivaliteti i tyre i ashpër ka rezultuar që bombat me autobus, zhdukjet dhe vrasjet jashtëgjyqësore të bëhen dukuri të rregullta.
Hasina përfundimisht u kthye në pushtet në vitin 2009 në zgjedhjet e mbajtura nën një qeveri të përkohshme.
Një e mbijetuar e vërtetë politike, ajo duroi arrestime të shumta ndërsa ishte në opozitë, si dhe disa atentate, duke përfshirë një në 2004 që i dëmtoi dëgjimin. Ajo gjithashtu u ka mbijetuar përpjekjeve për ta detyruar atë në mërgim dhe çështjeve të shumta gjyqësore në të cilat ajo është akuzuar për korrupsion.
Çfarë ka arritur ajo?
Bangladeshi nën drejtimin e Hasinas paraqet një pamje të kundërt. Kombi me shumicë myslimane, dikur një nga më të varfrit në botë, ka arritur sukses të besueshëm ekonomik nën udhëheqjen e saj që nga viti 2009.
Tani është një nga ekonomitë me rritjen më të shpejtë në rajon, madje duke ia kaluar fqinjit të saj gjigant Indinë.
Të ardhurat e saj për frymë janë trefishuar në dekadën e fundit dhe Banka Botërore vlerëson se më shumë se 25 milionë njerëz janë nxjerrë nga varfëria në 20 vitet e fundit.
Pjesa më e madhe e kësaj rritjeje është nxitur nga industria e veshjeve, e cila përbën shumicën dërrmuese të eksporteve totale nga Bangladeshi dhe është zgjeruar me shpejtësi në dekadat e fundit, duke furnizuar tregjet në Evropë, Amerikën e Veriut dhe Azi.
Duke përdorur fondet e veta të vendit, kreditë dhe ndihmën për zhvillim, qeveria e Hasina ka ndërmarrë projekte të mëdha infrastrukturore, duke përfshirë urën kryesore Padma me vlerë 2.9 miliardë dollarë përtej Ganges.
Cila është polemika rreth saj?
Protestat e fundit ishin sfida më serioze me të cilën u përball Hasina që nga marrja e detyrës dhe pas një zgjedhjeje shumë të diskutueshme ku partia e saj u rizgjodh për mandatin e katërt radhazi parlamentar.
Mes thirrjeve në rritje që ajo të jepte dorëheqjen, ajo kishte mbetur sfiduese. Ajo i dënoi agjitatorët si “terroristë” dhe bëri thirrje për mbështetje për “të shtypur këta terroristë me dorë të fortë”.
Trazirat e fundit në Dhaka dhe gjetkë filluan me një kërkesë për të hequr kuotat në vendet e punës në shërbimin civil, por u shndërruan në një lëvizje më të gjerë antiqeveritare.
Në vazhdën e pandemisë, Bangladeshi ka qenë duke luftuar me koston e përshkallëzuar të jetesës. Inflacioni është rritur në qiell, rezervat e saj valutore kanë rënë ndjeshëm dhe borxhi i saj i jashtëm është dyfishuar që nga viti 2016.
Kritikët kanë fajësuar për këtë keqmenaxhimin e qeverisë së Hasina dhe thonë se suksesi i mëparshëm ekonomik i Bangladeshit ndihmoi vetëm ata që ishin afër Ligës Awami të zonjës Hasina për shkak të korrupsionit endemik.
Ata thonë gjithashtu se përparimi i vendit ka ardhur me çmimin e demokracisë dhe të drejtave të njeriut dhe pretendojnë se qeverisja e Hasinas është shënuar nga masa autoritare shtypëse kundër kundërshtarëve të saj politikë, kritikuesve dhe medias.
Qeveria dhe Hasina i kanë mohuar këto akuza.
Por në muajt e fundit, shumë drejtues të lartë të BNP-së u arrestuan, së bashku me mijëra mbështetës pas protestave antiqeveritare, një kthesë e jashtëzakonshme për një lider që dikur luftoi për demokracinë shumëpartiake.
Grupet e të drejtave kanë shprehur gjithashtu shqetësimin për qindra raste të zhdukjeve të supozuara me forcë dhe vrasjeve jashtëgjyqësore nga forcat e sigurisë që nga viti 2009.
Qeveria e Hasina mohon kategorikisht pretendimet se ajo qëndron pas abuzimeve të tilla, por gjithashtu kufizon ashpër vizitat ndaj gazetarëve të huaj që duan të hetojnë akuza të tilla./BBC
