8 Dhjetori 1990: Dita kur Shqipëria më në fund mori frymë
8 Dhjetori 1990 nuk është thjesht një datë në kalendar.
Është çasti kur një brez i tërë vendosi të thyejë murin e frikës, të heshtjes dhe të diktaturës më të egër në Europë.
Ishte momenti kur studentët e Universitetit të Tiranës ndezën një shkëndijë që u përhap me shpejtësi në çdo qytet të vendit — një shkëndijë që nuk mundi ta shuante më as Partia e Punës, as Sigurimi i Shtetit, as aparati i propagandës së një regjimi të kalbur.
Ata djem e vajza 18–22 vjeç nuk kishin as pushtet, as pasuri, as mbështetje ndërkombëtare — por kishin guximin.
Dhe guximi i tyre ndryshoi historinë.
Lëvizja që rrëzoi mitin e frikës
Regjimi komunist shqiptar mbijetonte mbi një mit:
populli ka frikë, populli nuk ngrihet, askush nuk guxon.
8 Dhjetori e rrëzoi këtë mit brenda një nate.
Studentët marshuan në errësirë, të rrethuar nga policia, të survejuar nga njerëz të armuar dhe të kërcënuar me dhunë.
Por ata nuk u tërhoqën.
Thirrja e tyre “E duam Shqipërinë si gjithë Europa” bëri që muri i izolimit 45-vjeçar të shembej me një zhurmë që u dëgjua në gjithë kontinentin.
Prej tyre lindi pluralizmi politik
Nga ajo revoltë lindi Partia Demokratike.
Nga ajo ditë nisi fundi i Partisë së Punës.
Nga ai marshim nisi tranzicioni, liria e fjalës, pluralizmi, zgjedhjet, shtypi i lirë dhe rruga e gjatë drejt Europës.
Studentët prodhuan atë që politika nuk kish guxuar ta prodhonte për dekada:
shpresën.
Por historia ka një plagë: politika i la studentët në hije
Ndërsa lëvizja e 8 Dhjetorit solli epokën e re, politika shqiptare e pas ’90-s shpesh ka bërë të kundërtën e idealeve të atij brezi:
- pushteti u përqendrua në pak duar,
- korrupsioni u shndërrua në sistem,
- partitë politike u degradua në klane kryetarësh,
- liria e protestës u shtyp herë pas here,
- tranzicioni ekonomik u shndërrua në plaçkë për të fortët.
Shumë prej atyre studentëve idealistë mbetën në hije, ndërsa politika u mbush me emra që nuk kishin qenë asnjë ditë në shesh, por që morën meritat e një revolucioni që nuk e bënë vetë.
Kjo është tradhtia historike e klasës politike shqiptare ndaj datës 8 Dhjetor.
8 Dhjetori sot: kujtim i rrudhur apo thirrje për një revoltë të re?
Sot, 34 vite më pas, Shqipëria ka nevojë t’i kthehet shpirtit të asaj dite.
Jo për të përsëritur historinë, por për të rikthyer moralin e saj:
guximin për të thënë mjaft,
guximin për të kërkuar llogari,
guximin për të mos pranuar më sundimin e oligarkëve, korrupsionit dhe politikës së betonuar.
Shqiptarët sot jetojnë në një realitet ku:
- rinia largohet masivisht,
- politika është e korruptuar,
- drejtësia lufton por sulmohet,
- partitë janë kthyer në klube të kryetarëve,
- varfëria dhe pabarazia rriten çdo vit.
Në një vend ku kaq shumë gjëra kanë shkuar keq, 8 Dhjetori nuk mund të jetë festë e mbyllur në ceremoni zyrtare.
Është një thirrje për një lëvizje të re qytetare, një rikthim tek ideali i thjeshtë i studentëve të ’90-s:
Shqipëria meriton më shumë.
Shqipëria meriton drejtësi.
Shqipëria meriton liri të vërtetë.
Përfundim: 8 Dhjetori ishte fillimi. E ardhmja varet nga ne
Studentët e vitit 1990 bënë pjesën e tyre.
Ata rrëzuan frikën.
Ata ndezën dritën.
Ata na dhanë një Shqipëri të re.
Por pyetja e vërtetë sot është:
A do ta mbrojmë ne atë Shqipëri nga korrupsioni, nga autoritarizmi modern, nga tradhtitë e politikës?
A do ta rikthejmë frymën e 8 Dhjetorit në një vend që ka harruar të ngrihet?
Shqipëria lindi e lirë më 1990.
Por liria duhet mbrojtur çdo ditë.
Dhe 8 Dhjetori është një kujtesë që një brez studentësh e vërtetoi se kur populli ngrihet, asgjë nuk e ndal dot.
