Një grup prej 36 shtetesh, kryesisht evropiane, kanë rënë dakord për krijimin e një gjykate speciale në The Hague për të hetuar dhe ndjekur penalisht udhëheqjen ruse për krimin e agresionit kundër Ukraine.
Vendimi u formalizua gjatë mbledhjes së ministrave të Jashtëm të Council of Europe, ku u miratua rezoluta që përcakton strukturën dhe funksionimin e tribunalit të ri ndërkombëtar.
Gjykata synon të plotësojë boshllëkun juridik që ka mbetur nga International Criminal Court, e cila nuk ka juridiksion të plotë për të ndjekur penalisht krimin e agresionit në rastin e Rusisë, pasi Russia nuk është palë e Statutit të Romës.
Ministri i Jashtëm i Ukrainës, Andrii Sybiha, e cilësoi vendimin si “pikë pa kthim” në përpjekjet për vendosjen e drejtësisë ndërkombëtare.
“Vladimir Putin gjithmonë ka dashur të hyjë në histori. Kjo gjykatë do ta ndihmojë ta bëjë këtë, si kriminel”, deklaroi ai gjatë ceremonisë.
Rezoluta është mbështetur nga vende si France, Germany, United Kingdom, Italy, Poland dhe Ukraine, ndërsa European Union ka deklaruar mbështetje politike dhe financiare për iniciativën.
Sipas planit të miratuar, tribunali do të ketë kompetencë të ndjekë penalisht drejtuesit më të lartë politikë dhe ushtarakë rusë, përfshirë presidentin Vladimir Putin, ministrin e Jashtëm Sergey Lavrov, si dhe figura të tjera të larta ushtarake.
Megjithatë, zyrtarët që aktualisht mbajnë poste shtetërore do të gëzojnë imunitet ndaj gjykimeve në mungesë për sa kohë që janë në detyrë. Kjo do të thotë se proceset kundër Putinit apo Lavrovit mund të ngrihen formalisht, por gjykimi i tyre do të mbetet i pezulluar deri në largimin nga pushteti.
Në të kundërt, figura të tjera ushtarake jashtë të ashtuquajturës “trojkë” shtetërore mund të gjykohen edhe në mungesë. Mes emrave që përmenden janë Valery Gerasimov dhe Sergei Shoigu.
Tribunali pritet të ketë kompetenca të gjera ndëshkuese, duke përfshirë dënime me burgim të përjetshëm, konfiskim pasurish dhe gjoba financiare. Fondet e sekuestruara do të përdoren për kompensimin e viktimave të luftës në Ukrainë.
Krijimi i gjykatës shihet si një nga hapat më të rëndësishëm ndërkombëtarë për të vendosur përgjegjësi ligjore ndaj udhëheqjes ruse pas nisjes së pushtimit të Ukrainës në shkurt të vitit 2022.
