Zjarri që përfshiu pallatin në zonën e “Farmacia 10” në Tiranë ka nxjerrë në pah një problem serioz në sektorin e ndërtimit: mungesën e rregullave të qarta ligjore për materialet e përdorura në fasadat e ndërtesave.
Sipas një analize të BIRN, edhe pse dëmet janë të mëdha dhe dhjetëra familje kanë humbur banesat, përgjegjësia ligjore mund të mbetet e paqartë për shkak të një vakumi rregullator. Aktualisht, në Shqipëri nuk ekzistojnë standarde detyruese që imponojnë përdorimin e materialeve rezistente ndaj zjarrit në fasadat e pallateve.
Në vendngjarje, edhe 24 orë pas zjarrit, vijojnë punimet e zjarrfikësve dhe ekspertëve, ndërsa banorët presin me pasiguri për fatin e shtëpive të tyre. Disa prej tyre tregojnë se flakët u përhapën me shpejtësi ekstreme, duke shkrumbuar gjithçka brenda pak minutash.
Hetimet paraprake sugjerojnë se zjarri mund të ketë nisur nga mbetje kartoni në një supermarket në katin përdhe, por ekspertët theksojnë se përhapja e shpejtë lidhet me materialet e përdorura në fasadë.
Urbanistja Doriana Musai thekson se problemi është sistemik: ndërtesat certifikohen në letër, por nuk testohen realisht për sjelljen e tyre në rast zjarri. Sipas saj, përdorimi i materialeve si polistireni dhe poliuretani, të cilat janë ekonomikë dhe efikasë për izolim termik, përbën rrezik serioz, pasi digjen shpejt dhe çlirojnë gaze toksike.
Edhe inxhinieri i ndërtimit Erion Softa nënvizon se mungesa e rregullave e bën të pamundur përcaktimin e shkeljeve. “Nuk ka shkelje, sepse nuk ka ligj”, shprehet ai, duke kërkuar ndërhyrje të menjëhershme për të vendosur standarde të detyrueshme sigurie.
Ngjarja në Tiranë ka rikthyer në vëmendje tragjedinë e Grenfell Tower fire në Londër, ku përdorimi i materialeve të djegshme në fasadë çoi në një nga fatkeqësitë më të mëdha urbane në Europë. Pas asaj ngjarjeje, Britania ndryshoi rrënjësisht legjislacionin për ndërtimet, duke ndaluar materiale të tilla.
Në Shqipëri, megjithatë, një reformë e tillë mungon. Edhe pse kompania ndërtuese ka deklaruar se ndërtesa ishte e kolauduar dhe e certifikuar sipas ligjit, ekspertët theksojnë se vetë ligji nuk garanton siguri reale për banorët.
Sipas specialistëve, përgjegjësia për sigurinë në ndërtim duhet të jetë zinxhir – nga projektuesit dhe ndërtuesit, te mbikëqyrësit dhe institucionet që japin lejet. Por pa një kuadër të qartë ligjor, ky zinxhir mbetet i dobët.
Ngjarja konsiderohet një “kambanë alarmi” për autoritetet, ndërsa kërkesat për ndërhyrje ligjore dhe kontrolle më të rrepta në sektorin e ndërtimit po shtohen. Ekspertët paralajmërojnë se pa ndryshime thelbësore, rreziqe të tilla mund të përsëriten, me pasoja edhe më të rënda.
