Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiç, ka deklaruar se zgjedhjet e parakohshme parlamentare pritet të mbahen në tetor ose në fillim të nëntorit 2026, ndërsa zgjedhjet presidenciale do të zhvillohen në një periudhë të mëvonshme.
Gjatë një konference të përbashkët për shtyp me kryeministrin e Republikës Çeke, Andrej Babiš, Vuçiç tha se vendimi synon t’u japë qytetarëve mundësinë të shprehin vullnetin e tyre përmes votës dhe se zgjedhjet do të zhvillohen para përfundimit të vitit.
Njoftimi vjen në një periudhë të tensionuar politike në Serbi, ku prej më shumë se një viti zhvillohen protesta antiqeveritare. Demonstratat nisën pas shembjes së strehës së stacionit hekurudhor në Novi Sad në vitin 2024, ku humbën jetën 16 persona. Protestuesit kanë kërkuar përgjegjësi institucionale, reforma dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme.
Ndërkohë, Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, ka shprehur shqetësim për situatën e shoqërisë civile në Serbi. Në një reagim publik, ajo theksoi se organizatat e shoqërisë civile dhe qytetarët e angazhuar duhet të jenë në gjendje të ushtrojnë veprimtarinë e tyre pa frikësim apo presione, duke e cilësuar këtë si një element thelbësor për funksionimin e demokracisë dhe për procesin e integrimit evropian.
Deklarata e saj vjen pas raportimeve për incidente që kanë përfshirë aktivistë dhe kritikë të qeverisë. Mes tyre është sulmi ndaj shkrimtarit dhe aktivistit Vladimir Arsenijević në Beograd, rast për të cilin autoritetet serbe kanë identifikuar persona të dyshuar dhe kanë nisur procedura për kundërvajtje.
Një tjetër çështje lidhet me analistin ushtarak Aleksandar Radić, ndaj të cilit autoritetet serbe kanë ndërmarrë procedura hetimore për dyshime që lidhen me sigurinë kombëtare dhe trajtimin e informacionit të klasifikuar. Radić i ka kundërshtuar akuzat, ndërsa më herët ishte shprehur publikisht lidhur me pretendimet për përdorimin e një pajisjeje zanore gjatë protestës së 15 marsit. Studentët protestues kanë mohuar pretendimet e Prokurorisë se protesta ishte pjesë e një veprimi të organizuar.
Bashkimi Evropian dhe Kombet e Bashkuara kanë bërë thirrje për një hetim të pavarur mbi ngjarjet e protestës së 15 marsit. Deklaratat dhe shqetësimet e institucioneve evropiane pasqyrojnë qëndrimet e tyre lidhur me sundimin e ligjit, lirinë e shprehjes dhe hapësirën e veprimit të shoqërisë civile në Serbi.
