Një vit më parë, sizmografët në mbarë botën regjistruan një sinjal sizmik që ishte i frikshëm, një tërmet i ndjerë në të gjithë globin dhe që bëri Tokën të dridhej për nëntë ditë. Një ekip shkencëtarësh gjeti përgjigjen për fenomenin shqetësues: ishte një mega cunami, një nga më të frikshmit që kishte ndodhur ndonjëherë. Në shtator 2023, sinjali sizmik u kap nga pajisjet në mbarë botën. Një fenomen i tillë padyshim bëri që shkencëtarët nga e gjithë bota të hetojnë shkaqet, të cilat më pas u gjetën në Grenlandë. Këtu, një rrëshqitje e madhe dheu në një fjord shkaktoi një valë 200 metra të lartë që tronditi Tokën për nëntë ditë. Dridhjet vazhduan për një kohë kaq të gjatë, sepse vala e madhe do të ishte bllokuar në fjord, duke lëvizur nga njëra anë në tjetrën, derisa të shuhej. Ekipi i ekspertëve, i përbërë nga shkencëtarë nga e gjithë bota, si dhe burra nga marina daneze, arriti në këtë përfundim dhe rezultatet u publikuan në revistën Science. Sipas studiuesve, fenomene të këtij lloji ndodhin për shkak të shkrirjes së akullnajave të Groenlandës , për shkak të ndryshimeve klimatike.
Shkaqet e mega-cunamit
“Kur kolegët e panë për herë të parë këtë sinjal vitin e kaluar, ai nuk dukej aspak si një tërmet. Ne e quajtëm atë një ‘objekt sizmik i paidentifikuar’,” tha Stephen Hicks nga UCL për BBC. “Ajo vazhdoi të shfaqej, çdo 90 sekonda për nëntë ditë, Kolegët nga Danimarka, të cilët bëjnë shumë punë në terren në Grenlandë, morën raporte për një cunami që kishte ndodhur në një fjord të largët,” shtoi ai. Prandaj studimi ishte i kombinuar. Të dhënat e shumta sizmike të mbledhura, si dhe imazhet satelitore dhe fotografitë e fjordit të marra nga Marina Daneze, ishin thelbësore për të bërë zbulimin. Pikërisht nga imazhet satelitore u dallua se si u krijua një lloj përroske në fjord Dickson, në veri-lindje të Grenlandës, pasojë e dukshme e shembjes së një pjese të murit shkëmbor. Dallimi i përftuar nga krahasimi i fotove para dhe pas ngjarjes sizmike është evident.
Hetime në gjithë botën
Një pjesë e akullnajës në thelb përfundoi në ujë. Flitet për 25 milionë metra kub shkëmb që përfundojnë në ujë: kjo shkaktoi mega cunamin 200 metra të lartë. Ndër organet e ndryshme kërkimore globale, edhe Italia ka bërë pjesën e saj. “Kërkimi ynë filloi në shtator 2023, kur një sinjal misterioz sizmik që zgjat 9 ditë u zbulua në regjistrimet nga stacionet sizmike të instaluara në të gjithë botën, nga Arktiku në Antarktidë”, tha Flavio Cannavò për AdnKronos, studiues në Ingv. “Menjëherë vumë re, megjithatë, se sinjali dukej krejtësisht i ndryshëm nga sinjalet sizmike që regjistrohen në rast tërmeti: ai përmbante, në fakt, një frekuencë të vetme dridhjeje, të ngjashme me një zhurmë me një tingull monoton”, tha ai.
Rreziku
Ndërsa Arktiku vazhdon të ngrohet, gjatë dekadave të fundit, rajoni është ngrohur katër herë më shpejt se pjesa tjetër e botës, mega-tsunami i shkaktuar nga rrëshqitja e dheut mund të bëhet më i zakonshëm dhe me pasoja vdekjeprurëse. Në qershor 2017, një cunami në Grenlandën veriperëndimore vrau katër persona dhe lau shtëpitë. Kërcënimi shkon përtej Grenlandës, tha Svennevig; fjorde në formë të ngjashme ekzistojnë në rajone të tjera, duke përfshirë Alaskën, pjesë të Kanadasë dhe Norvegjisë. Ajo që ndodhi në Grenlandë shtatorin e kaluar “dëshmon edhe një herë destabilizimin e vazhdueshëm të shpateve të mëdha malore në Arktik për shkak të ngrohjes së përforcuar të klimës”, tha Paula Snook, një gjeologe e rrëshqitjes së dheut në Universitetin e Shkencave të Aplikuara të Norvegjisë Perëndimore, e cila nuk ishte e përfshirë në studim. Ortekët e fundit të shkëmbinjve në Arktik, si dhe në rajonet alpine, janë “një sinjal alarmues”, tha ajo për CNN. “Ne jemi duke shkrirë tokën që ka qenë në një gjendje të ftohtë dhe të ngrirë për shumë mijëra vjet.”
