Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, e drejtuar nga Belinda Balluku, ka miratuar një kontratë koncesionare për aeroportin e Vlorës që ekspozon buxhetin e shtetit ndaj rreziqeve të konsiderueshme financiare, në favor të kompanisë private koncesionare. Dokumente zyrtare tregojnë se gjatë negociimit të kontratës, shteti ka marrë përsipër detyrime që zakonisht i takojnë privatit, duke përfshirë garantimin e huave bankare dhe heqjen e kontrollit shtetëror mbi tarifat aeroportuale.
Sipas dokumentacionit të analizuar, përveç garancisë së të ardhurave prej 138 milionë eurosh për 10 vitet e para të operimit, shteti rrezikon të përballet me dhjetëra milionë euro detyrime shtesë në rast të një zgjidhjeje të parakohshme të kontratës. Një nga klauzolat më problematike është ajo që parashikon se Autoriteti Kontraktor merr përsipër shlyerjen e huave bankare të marra nga kompania koncesionare, edhe në rast se kontrata ndërpritet nga vetë privati, nga shteti apo për shkak të forcës madhore.
Ky angazhim është marrë pavarësisht kundërshtimeve të Ministrisë së Financave, e cila në memo zyrtare ka theksuar se një garanci e tillë nuk gëzon mbështetje ligjore dhe se vetëm ministri përgjegjës për financat ka të drejtën të emetojë borxh apo garanci shtetërore. Megjithatë, në versionin përfundimtar të kontratës, këto klauzola mbetën, duke e ekspozuar buxhetin e shtetit ndaj një kredie prej të paktën 56 milionë eurosh të marrë nga koncesionari në Bankën Kombëtare Tregtare.
Një tjetër element kritik është heqja e kontrollit shtetëror mbi tarifat aeroportuale. Koncesionarit i është dhënë e drejta të vendosë tarifat pa miratim paraprak nga autoriteti kontraktor, çka sipas ekspertëve rrezikon të ndikojë negativisht në efikasitetin dhe aksesueshmërinë e aeroportit, duke favorizuar interesat private në kurriz të publikut.
Projekti i aeroportit të Vlorës, i shpallur si premtim elektoral nga kryeministri Edi Rama, ishte konsideruar nga studimet zyrtare si ekonomikisht i paleverdisshëm, me norma të ulëta kthimi dhe rreziqe të larta. Megjithatë, kontrata u firmos në prag të zgjedhjeve të prillit 2021 me një konsorcium të përbërë nga Mabco Construction e Behgjet Pacollit, YDA Group nga Turqia dhe 2A Group e Valon Ademit. Më vonë, kompania turke u largua nga projekti me miratim të ministrisë, duke ia kaluar aksionet Pacollit për një shumë simbolike, në kundërshtim me frymën e ligjit për koncesionet.
Ndërkohë, mes ortakëve kanë shpërthyer konflikte gjyqësore për ndarjen e aksioneve, ndërsa investimet reale të deklaruara deri në fund të vitit 2024 rezultojnë shumë më të ulëta se shifra 104 milionë euro të premtuara në kontratë. Të dhënat financiare tregojnë se janë investuar rreth 42.6 milionë euro, një pjesë e të cilave përmes kredive bankare dhe detyrimeve të papaguara ndaj nënkontraktorëve.
Pavarësisht inaugurimeve dhe deklaratave optimiste të qeverisë, projekti shoqërohet me pikëpyetje serioze mbi transparencën, ligjshmërinë dhe mbrojtjen e interesit publik. Rreziku financiar është zhvendosur pothuajse tërësisht te shteti, ndërsa përfitimet dhe kontrolli operacional mbeten në duart e privatit, duke e kthyer aeroportin e Vlorës në një tjetër shembull të kontratave problematike të partneritetit publik-privat.
