Në media është publikuar raporti krahasues mes dy versioneve të dokumentit IBAR për Shqipërinë, ku evidentohet një ashpërsim i tonit të Bashkimi Europian ndaj korrupsionit, ndërhyrjeve politike dhe funksionimit të institucioneve të drejtësisë në vend.
Dokumenti krahason draftin fillestar të Komisioni Europian të 26 shkurtit 2026 me versionin kompromis të Presidencës së BE-së të 21 majit 2026 dhe identifikon 32 ndryshime substanciale në 11 fusha kryesore.
Sipas raportimit të medias, versioni i fundit kalon drejt një qasjeje më të fortë kushtëzuese ndaj Shqipërisë, me kërkesa më konkrete dhe kritika më të drejtpërdrejta.
Një nga pikat më të rëndësishme të raportit lidhet me SPAK, i cili për herë të parë përmendet nominalisht si institucion nën presion.
Në dokument, BE shpreh shqetësim për “përpjekje të shtuara dhe shqetësuese”, përfshirë edhe nga nivele të larta politike, për të ushtruar ndikim mbi institucionet e drejtësisë dhe posaçërisht ndaj SPAK.
Raporti përmend gjithashtu për herë të parë edhe “rrjetet e patronazhit”, të cilat konsiderohen problematike për barazinë në zgjedhje dhe administrimin shtetëror.
Në dokumentin e ri përfshihen edhe kërkesa konkrete për:
- zbatimin e vendimeve të Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë;
- respektimin e standardeve të Komisioni i Venecias për imunitetin;
- mbrojtjen e SPAK nga ndërhyrjet politike;
- garantimin e autonomisë së pushtetit vendor;
- mbrojtjen e të drejtave të pakicave kombëtare;
- rritjen e transparencës së ndërmarrjeve shtetërore;
- forcimin e luftës kundër korrupsionit në sektorin e ndërtimit dhe të pronave.
Sipas raportimit, Brukseli ka konfirmuar zyrtarisht se drafti i qëndrimit të përbashkët të BE-së, i bazuar në IBAR, është miratuar në COELA pa asnjë kundërshtim nga shtetet anëtare.
