Gjykata Kushtetuese ka pranuar kërkesën e paraqitur nga gjyqtarët dhe organizatat që i përfaqësojnë ata, duke hapur zyrtarisht një konflikt të ri institucional mes pushtetit gjyqësor dhe qeverisë/Kuvendit lidhur me mënyrën se si janë rishikuar pagat e magjistratëve. Ky vendim i Kushtetueses i jep gjyqtarëve “hapin e parë të fitores”, duke e çuar çështjen drejt një shqyrtimi të plotë dhe të detajuar.
Pse gjyqtarët u ankuan?
Sipas padisë së tyre, gjyqtarët pretendojnë se:
- pavarësia e gjyqësorit është cenuar,
- kanë humbur sigurinë financiare të garantuar nga Kushtetuta,
- ndryshimi në sistemin e pagave të nëpunësve civilë ka ulur de facto pagat e magjistratëve,
- raporti i pagës së tyre me hierarkinë shtetërore është prishur,
- metoda e re e llogaritjes së pagës referuese i ka ulur në kategorinë II, ndërsa më parë ishin në kategorinë I.
Shoqata Kombëtare e Gjyqtarëve dhe Unioni i Gjyqtarëve këmbëngulin se qeveria duhet të kishte rritur pagat e funksionarëve të lartë (President, Kryeministër) për të ruajtur hierarkinë, jo të ulte vlerën e pagave të magjistratëve.
Çfarë argumentojnë gjyqtarët?
Padia paraqet disa pika kyçe:
1. Rritja e çmimeve nuk u reflektua në pagat e tyre
Gjyqtarët thonë se për shkak të:
- inflacionit të lartë (pas pandemisë dhe luftës në Ukrainë),
- rritjes së ekonomisë,
- rritjes së pagave në pothuajse të gjithë sektorin publik,
duhej të pasqyrohej edhe rritja e pagave të magjistratëve, gjë që nuk ndodhi.
2. Pavarësia ekonomike është element kushtetues
Pagat e gjyqtarëve nuk duhet të luhaten në varësi të politikës. Ato duhet të jenë:
- të parashikueshme,
- të stabilizuara,
- të mbrojtura nga ndryshimet e shpejta të sistemit të pagave.
Nuk mund të ulet vlera reale e pagës, pasi kjo krijon presion mbi pavarësinë e gjyqtarëve.
3. Ligjbërësi nuk ka respektuar kriteret kushtetuese
Gjyqtarët citojnë vendimin e Kushtetueses të vitit 2022, ku thuhej se ligjbërësi:
- ka të drejtë të zgjedhë formulën,
- por detyrimisht duhet të respektojë dy kritere:
- dinamikën e pagave në shërbimin civil;
- indeksimin me rritjen e çmimeve.
Në këtë rast, thonë ata, asnjëri prej tyre nuk është respektuar.
Çfarë ndodh tani?
Me pranimin e kërkesës:
- Çështja do të shqyrtohet me seancë publike nga Gjykata Kushtetuese.
- Qeveria, Kuvendi dhe Ministria e Financave duhet të japin argumentet e tyre.
- Kushtetuesja mund të:
- shpallë nenin për pagat antikushtetues,
- kërkojë rishikim,
- ose ta lërë në fuqi.
Vendimi pritet të ketë efekt domino për pagat e gjyqtarëve, prokurorëve dhe potencialisht edhe për gjithë sistemin e pagave publike.
