Shkrimtarja dhe akademikja shqiptare me reputacion ndërkombëtar Lea Ypi ka shprehur mbështetjen e saj për protestat qytetare që po zhvillohen në Shqipëri, duke i cilësuar ato si një nga shembujt më domethënës të aktivizmit qytetar në dekadat e fundit.
Në një artikull të botuar në The Guardian, Ypi argumenton se lëvizja ka lindur jashtë strukturave tradicionale politike dhe përfaqëson një reagim të një brezi të ri ndaj modelit aktual të zhvillimit, qeverisjes dhe përdorimit të pasurive publike.
Sipas saj, protestat nuk janë thjesht kundërshtim ndaj një projekti të veçantë, por shprehje e një pakënaqësie më të gjerë ndaj mënyrës se si janë marrë vendime që prekin interesin publik.
“Ky është një shembull frymëzues i aktivizmit qytetar, të cilin nuk e kisha parë që nga rënia e komunizmit”, shkruan Ypi.
Ajo vlerëson faktin se protestuesit kanë ruajtur karakterin qytetar dhe paqësor të lëvizjes, duke përmendur gjeste simbolike si pastrimi i rrugëve pas tubimeve, këndimi, vallëzimi dhe dhënia e luleve efektivëve të policisë.
Sipas autores, një nga elementët që e dallon këtë lëvizje është distancimi nga partitë tradicionale politike. Ypi argumenton se shumë të rinj kanë zgjedhur të protestojnë pikërisht sepse besojnë se zëri i tyre nuk po instrumentalizohet nga aktorët politikë ekzistues.
Në analizën e saj, ajo ndalet edhe te sfidat ekonomike dhe sociale me të cilat përballet Shqipëria, duke përmendur emigracionin, pabarazitë ekonomike, zhvillimin urban dhe ndikimin e projekteve të mëdha turistike në mjedis dhe komunitetet lokale.
Ypi e sheh protestën si pjesë të një debati më të gjerë mbi modelin e zhvillimit të vendit dhe rolin e qytetarëve në vendimmarrje.
Në përfundim të artikullit, ajo thekson se sfida kryesore nuk është vetëm ndryshimi i individëve në pushtet, por ndërtimi i institucioneve dhe mekanizmave që garantojnë pjesëmarrje demokratike, transparencë dhe mbrojtje të interesit publik.
Sipas saj, mobilizimi qytetar që po shihet në Shqipëri përbën një sinjal të rëndësishëm se brezi i ri kërkon të ketë rol aktiv në përcaktimin e së ardhmes së vendit.
