Ngushtica e Hormuzit, një nga korridoret më të rëndësishme energjetike në botë, po shndërrohet gjithnjë e më shumë në qendrën e rivalitetit strategjik mes Shteteve të Bashkuara dhe Kinës. Sipas një analize të medias InsideOver, zhvillimet e fundit në Gjirin Persik tregojnë se përplasja nuk ka të bëjë vetëm me Iranin, por edhe me garën globale për ndikim ekonomik dhe kontroll mbi rrjedhën e energjisë.
Analiza vlerëson se administrata amerikane po përpiqet ta shfrytëzojë situatën e krijuar pas tensioneve me Iranin për të forcuar pozicionin e saj përballë Pekinit. Ndërkohë, Kina ka zgjeruar në mënyrë të ndjeshme praninë ekonomike në vendet e Gjirit përmes partneriteteve tregtare dhe investimeve strategjike.
Hormuzi, arteria jetike e energjisë botërore
Ngushtica e Hormuzit mbetet pika më kritike e transportit të hidrokarbureve në planet. Çdo ditë, rreth një e katërta e tregtisë globale të naftës bruto dhe një e pesta e tregtisë botërore të gazit natyror të lëngshëm kalojnë përmes këtij korridori detar.
Sipas Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, mbi 80% e naftës dhe rreth 90% e gazit të transportuar nga Hormuzi kanë si destinacion tregjet aziatike, me Kinën ndër përfituesit kryesorë.
Plani amerikan dhe mesazhi për Pekinin
Sipas analizës, presidenti amerikan Donald Trump kishte shqyrtuar vendosjen e një tarife prej 20% mbi mallrat që transportohen nga anijet që kalojnë përmes Hormuzit. Edhe pse kjo ide nuk u zbatua, ajo u interpretua si një sinjal strategjik ndaj ekonomive aziatike dhe veçanërisht ndaj Kinës.
Administrata amerikane argumenton se kjo masë nuk do të jetë e nevojshme, pasi vendet e Gjirit pritet të zgjerojnë bashkëpunimin tregtar dhe ekonomik me SHBA-në.
Investimet miliardëshe të vendeve të Gjirit
Që nga fillimi i mandatit të dytë të Donald Trump, disa shtete të Gjirit kanë njoftuar projekte të mëdha investimi në ekonominë amerikane.
Sipas të dhënave të publikuara nga Shtëpia e Bardhë:
- Emiratet e Bashkuara Arabe kanë njoftuar investime me vlerë 1.4 trilionë dollarë.
- Katari ka paralajmëruar investime prej 1.2 trilionë dollarësh.
- Arabia Saudite ka shpallur investime që arrijnë në 600 miliardë dollarë.
Njëkohësisht, këto vende po investojnë fuqishëm në inteligjencën artificiale dhe teknologjitë e avancuara, duke synuar të bëhen qendra rajonale të infrastrukturës digjitale amerikane.
Garancitë e sigurisë nën pikëpyetje
Megjithatë, analiza thekson se sfida më e madhe për SHBA-në mbetet besueshmëria e garancive të saj të sigurisë.
Sulmet e fundit ndaj anijeve tregtare dhe cisternave në rajon kanë treguar se Uashingtoni nuk kontrollon plotësisht situatën në Hormuz. Kjo ka shtyrë vendet e Gjirit të rivlerësojnë strategjinë e tyre të sigurisë dhe marrëdhëniet me partnerët ndërkombëtarë.
Rivaliteti vazhdon
Sipas InsideOver, përpjekjet amerikane për të kufizuar ndikimin e Kinës në Gjirin Persik mbeten një objektiv strategjik afatgjatë. Megjithatë, shumë prej marrëveshjeve ekonomike të paralajmëruara ndodhen ende në fazë deklarative, ndërsa çdo përshkallëzim i ri ushtarak mes SHBA-së dhe Iranit mund të ndryshojë sërish ekuilibrat në rajon.
Në këtë kontekst, Hormuzi nuk është më vetëm një korridor energjetik, por një pikë kyçe ku ndërthuren interesat gjeopolitike, ekonomike dhe ushtarake të dy fuqive më të mëdha botërore.
