Gushti i vitit 2015 ishte pjesë e një nga valët më të mëdha të refugjatëve në Evropë që nga Lufta e Dytë Botërore. Mijëra njerëz, përfshirë gratë e fëmijët, udhëtuan për javë me radhë nga Siria drejt Ballkanit, duke pritur me dëshpërim një shteg drejt Mbretërisë së Perëndimit.
Majedeldin Abdulhai, i intervistuar atëbotë në një qendër refugjatësh në Beograd, tregon se si shpëtoi pas lundrimit në Detin Egje — kurohej nga kapiteni turk i bregdetit, gjë që ia shpëtoi jetën. Sot ai është në Gjermani, punon në një kompani logjistike dhe deklaron: “Kur arrita në Gjermani isha sërish njeri”.
Një tjetër rrëfim i fuqishëm vjen nga Kemal El Shairy, përkthyes vullnetar në kampin Kanjiza në veri të Serbisë: “Foshnjat i mbanin në kuti picash. Fjetën në trotuar. Mjeku vinte vetëm dy herë në javë…” Ai thotë se më shumë nga çdo gjë e preku fluksi njerëzor — pak diçka të ngjashme nuk kishte parë kurrë — dhe se kriza e bëri humanist.
Nga ana tjetër, sociologu Mark Kekesi në Hagë tregon se ndaloi trenat për të rishpërndarë ujë dhe ushqim. Ai la universitetin dhe lab në Hungari për këtë moment humanitar — për të ndihmuar njerëzit me çantën e vetme në krah.
Dikur, Hungaria mbylli kufirit, duke vendosur rrethe me tela me gjemba; e gjithë Evropa u përball me frikë dhe para shumë vendeve u rrit intoleranca.
Dhjetë vjet më vonë, kujtesa dhe reflektimi mbi atë moment nuk është fshirë — ai mbetet një gjurmë emocionale dhe historike që nuk shuhet lehtë.
