Ushqimi mbetet një nga shpenzimet kryesore për familjet evropiane, duke zënë mesatarisht 11.9% të buxhetit familjar në Bashkimin Evropian, ndërsa në disa vende të Evropës Lindore dhe Juglindore kjo peshë shkon deri në 20%, si në rastin e Rumanisë.
Sipas Indeksit të Nivelit të Çmimeve të Ushqimeve të Eurostat, mesatarja e BE-së është vendosur në 100 euro për një shportë standarde ushqimore. Një indeks mbi 100 tregon çmime më të larta se mesatarja evropiane, ndërsa një indeks nën 100 nënkupton çmime më të ulëta.
Vendet më të lira dhe më të shtrenjta për ushqime
Në vitin 2024, Maqedonia e Veriut rezulton vendi më i lirë në Evropë për ushqime, me një shportë që kushton 73 euro, ose 27% më pak se mesatarja e BE-së.
Në anën tjetër të renditjes, Zvicra kryeson si vendi më i shtrenjtë, me çmime ushqimore 61.1% mbi mesataren e BE-së, ku e njëjta shportë kushton 161.1 euro.
Pas Zvicrës renditen edhe:
- Islanda – 146.3 €
- Norvegjia – 130.6 €
Brenda BE-së, Rumania ka çmimet më të ulëta (74.6 €), ndërsa Luksemburgu më të lartat (125.7 €).
Ku renditet Shqipëria?
Shqipëria pozicionohet nën mesataren e BE-së, me një indeks prej 98.7 euro, duke qenë më e lirë se shumë vende të Bashkimit Evropian, por më e shtrenjtë se disa vende të Ballkanit.
Në rajon:
- Turqia – 75.7 €
- Bosnje dhe Hercegovina – 82.5 €
- Mali i Zi – 82.6 €
- Bullgaria – 87.1 €
- Serbia – 95.7 €
- Shqipëria – 98.7 €
Çmimet në vendet kryesore të BE-së
Mes “Katër të Mëdhenjve” të BE-së:
- Italia – 104 €
- Gjermania – 102.9 €
- Spanja – 94.6 € (më e lirë se mesatarja)
- Franca – 111.5 €
Vendet nordike dhe Evropa Perëndimore shfaqin në përgjithësi çmime më të larta të ushqimeve, ndërsa Evropa Juglindore mbetet zona më e lirë.
Pse ka kaq shumë diferenca?
Ekspertët theksojnë se ndryshimet në çmime lidhen me:
- kostot e punës dhe pagat
- TVSH-në mbi ushqimet
- koston e energjisë
- zinxhirin e furnizimit
- preferencat e konsumatorëve
Sipas profesorëve të ekonomisë që folën për Euronews, vendet me paga më të larta si Danimarka apo Zvicra kanë edhe çmime më të larta, por përballueshmëria mbetet më e mirë për shkak të të ardhurave më të larta.
Ndikimi te familjet dhe siguria ushqimore
Në vendet me të ardhura më të ulëta, edhe çmime më të ulëta nominalisht përbëjnë barrë më të madhe për familjet, pasi ushqimi zë një përqindje më të madhe të shpenzimeve mujore.
“E njëjta rritje çmimesh ka pasoja shumë më të rënda aty ku të ardhurat janë më të ulëta”, theksojnë ekspertët.
Eurostat sqaron se indeksi i çmimeve nuk merr parasysh të ardhurat, ndaj nuk pasqyron drejtpërdrejt përballueshmërinë reale të ushqimit në çdo vend.
