Takimi mes presidentit francez Emmanuel Macron dhe kryeministrit grek Kyriakos Mitsotakis në Athinë ka nxjerrë në pah forcimin e një partneriteti strategjik që po konsiderohet gjithnjë e më shumë si një kundërpeshë ndaj ambicieve të Turqi në Mesdheun Lindor.
Sipas analizave ndërkombëtare, pas deklaratave diplomatike dhe marrëveshjeve ushtarake po ndërtohet gradualisht një bosht franko-helen me objektiva të qarta gjeopolitike, ushtarake dhe energjetike.
Vizita e liderëve në fregatën “Kimon”, simbol i bashkëpunimit detar mes dy vendeve, u interpretua si një sinjal i fortë strategjik në rajon. Greqi ka nisur vitet e fundit një program të gjerë riarmatimi, duke investuar miliarda euro në blerjen e avionëve luftarakë Dassault Rafale, fregatave Belharra dhe sistemeve raketore franceze.
Bashkëpunimi ushtarak franko-helen vlerësohet të ketë kaluar shifrën e 5.5 miliardë eurove, ndërsa Francë po përpiqet të konsolidojë rolin e saj si fuqia kryesore ushtarake europiane në Mesdhe.
Në qendër të tensioneve mbetet doktrina turke “Mavi Vatan” ose “Atdheu Blu”, strategjia detare e Recep Tayyip Erdoğan për zgjerimin e ndikimit të Ankarasë në Mesdheun Lindor dhe Detin Egje. Për Greqi dhe Qipro, kjo doktrinë konsiderohet kërcënim direkt për zonat ekonomike dhe ekuilibrin rajonal.
Pikërisht në këtë kontekst, prania ushtarake franceze pranë Qipro dhe bashkëpunimi me Athinën interpretohen si një mekanizëm frenues ndaj Ankarasë.
Në të njëjtën kohë, Izrael mbetet një partner tjetër i rëndësishëm strategjik për Greqi dhe Qipro, veçanërisht në fushat e sigurisë energjetike, inteligjencës dhe bashkëpunimit detar. Megjithatë, Francë ofron atë që shumë analistë e konsiderojnë “legjitimitet europian” për mbrojtjen e interesave greke në rajon.
Marrëdhëniet franko-helene kanë rrënjë historike që shtrihen që nga shekulli XIX dhe lindja e shtetit modern grek, ndërsa ndikimi francez në kulturën dhe politikën greke ka qenë i fortë përgjatë historisë moderne.
Megjithatë, partneriteti aktual nuk lidhet vetëm me historinë. Ai po formëson një arkitekturë të re sigurie në Mesdheun Lindor, në një moment kur NATO dhe Bashkimi Europian përballen me tensione të reja gjeopolitike, luftën në Ukrainë dhe rivalitetin në rritje me Rusi.
Analistët paralajmërojnë se ambiciet mesdhetare të Emmanuel Macron mund të përballen edhe me kufizime ekonomike, pasi Francë planifikon mbi 430 miliardë euro shpenzime ushtarake deri në vitin 2030, në një kohë kur ekonomia franceze po përballet me presion fiskal dhe borxh të lartë publik.
