Shëndeti dhe stili i jetesës së fëmijëve dhe adoleshentëve shqiptarë po marrin vëmendje të veçantë pas publikimit të një raporti të ri të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), i cili tregon se Shqipëria shfaq një kontrast të fortë midis ushqyerjes së mirë dhe mungesës së aktivitetit fizik tek të rinjtë.
Ushqyerje e mirë, konsum i lartë frutash dhe perimesh
Sipas raportit, fëmijët dhe adoleshentët shqiptarë konsumojnë më shumë fruta dhe perime krahasuar me bashkëmoshatarët e tyre në vendet e tjera të Europës. Përqindja e atyre që nuk konsumojnë çdo ditë këto ushqime të shëndetshme është dukshëm më e ulët se mesatarja europiane.
Ky është një tregues pozitiv, që e pozicionon Shqipërinë ndër vendet me zakone relativisht të mira ushqimore për moshat e reja.
Mbipesha dhe obeziteti – ndër më të ulëtat në Europë
Edhe në aspektin e mbipeshës, Shqipëria renditet mirë. Tek fëmijët 6–9 vjeç, vetëm 20% rezultojnë të jenë mbipeshë ose obezë — një nivel dukshëm më i ulët se mesatarja e rajonit të OBSH-së në Europë, e cila arrin në 40%.
Kjo tregon se, pavarësisht sfidave socio-ekonomike, struktura e ushqyerjes së fëmijëve mbetet ende e favorshme.
Sfida e madhe: 75% e adoleshentëve shqiptarë janë fizikisht joaktivë
Pjesa më problematike e raportit lidhet me mungesën e aktivitetit fizik. Rreth tre të katërtat e adoleshentëve shqiptarë janë sedentare — një nivel i ngjashëm me mesataren europiane, por shumë larg vendeve që kanë investuar në sportin shkollor dhe aktivitetet rekreative.
Ky stil jetese rrit rrezikun për:
- sëmundje kardiovaskulare në të ardhmen,
- çrregullime metabolike,
- probleme të shëndetit mendor,
- rënie të performancës akademike dhe sociale.
Konsum i lartë i pijeve me sheqer
Edhe pse ushqyerja bazë është pozitive, konsumi i pijeve të gazuara dhe lëngjeve me sheqer është më i lartë se mesatarja e vendeve më të zhvilluara europiane. Kjo lidhet drejtpërdrejt me sedentarizmin dhe shijet ushqimore të orientuara drejt produkteve të përpunuara.
Sjelljet e rrezikshme – Shqipëria renditet shumë mirë
Raporti thekson se, krahasuar me Europën, adoleshentët shqiptarë kanë nivele shumë të ulëta të:
- konsumit të duhanit (elektronik dhe tradicional),
- konsumit të alkoolit,
- dehjes së paktën një herë,
- përdorimit të substancave të tjera.
Në këtë aspekt, Shqipëria është ndër vendët më të sigurta për moshat e reja.
Financimi për shëndetin e fëmijëve mbetet i ulët
Megjithatë, një shqetësim tjetër i madh është financimi publik për shëndetin e fëmijëve dhe adoleshentëve. Vetëm 9.2% e totalit të shpenzimeve publike shkojnë për shëndetësinë — shumë më pak se mesatarja e BE-së, që shkon në rreth 15%.
Kjo ul mundësinë për:
- programe kombëtare të aktivitetit fizik,
- investime në sportin shkollor,
- edukim shëndetësor të qëndrueshëm.
